یکی از شایعترین ویروسهایی که میتواند پوست و نواحی تناسلی بدن را درگیر کند و در صورت عدم درمان عوارض جبرانناپذیری به همراه داشته باشد، ویروس HPV است که با نام پاپیلومای انسانی نیز شناخته میشود؛ از این رو باید بدانید ویروس HPV چیست و چرا امروزه توجه بسیاری از پزشکان و متخصصان سلامت را به خود جلب کرده است؟
ویروس HPV، بیش از 200 نوع مختلف دارد و میتواند پوست، نواحی تناسلی، دهان و گلو را درگیر کرده و در بسیاری از موارد، بدون علامت و بدون درد در بدن باقی بماند؛ اما برخی از انواع آن، خصوصا نوعهای پرخطر، میتوانند عامل بروز زگیل تناسلی یا حتی برخی سرطانها مانند سرطان دهانه رحم، مقعد، گلو، آلت تناسلی و واژن شوند.
در واقع ویروس اچ پی وی، آغاز شناخت یک بیماری خاموش ولی مهم است؛ چرا که اکثر افراد در طول زندگی خود به نوعی از این ویروس مبتلا میشوند، بدون آنکه از آن اطلاعی داشته باشند. سیستم ایمنی بدن، معمولا میتواند این ویروس را کنترل کند؛ اما در برخی موارد، عفونت مزمن و ماندگار میشود. در ادامه این مقاله از سایت دکتر نامداری، به بررسی علائم ویروس HPV، تشخیص به موقع، بهترین راههای درمانی و روشهای جلوگیری از آن میپردازیم.
علائم ویروس hpv
ویروس HPV، معمولا بدون علامت است و بسیاری از افراد بدون آنکه متوجه باشند، ناقل این ویروس هستند. در بیشتر موارد، ویروس اچ پی وی توسط سیستم ایمنی بدن کنترل و پاکسازی میشود؛ اما در برخی افراد، این ویروس میتواند به شکلهای مختلفی ظاهر گردد. یکی از رایجترین نشانههای ویروس پاپیلومای انسانی، بروز زگیلهایی روی پوست یا نواحی تناسلی است.
این زائدهها، میتوانند ظاهری صاف یا گلکلمی داشته باشند و اغلب بدون درد هستند؛ اما ممکن است با خارش یا احساس ناراحتی نیز همراه شوند. گاهی روی دستها، پاها یا صورت ظاهر میشوند؛ ولی در مواردی که ویروس HPV، ناحیه تناسلی را درگیر میکند، انواع زگیل تناسلی در اطراف واژن، آلت تناسلی یا مقعد دیده میشوند.
انواع پرخطر ویروس اچ پی وی، اغلب هیچ علامتی ایجاد نمیکنند تا زمانی که به مراحل پیشرفتهتر برسند و حتی میتوانند منجر به بروز تغییرات سلولی یا سرطان شوند. به همین دلیل، حتی در صورت نداشتن علامت ظاهری، آگاهی و بررسی منظم پزشکی از اهمیت بالایی برخوردار است.
علائم hpv در زنان
در بیشتر موارد، ویروس HPV در زنان بدون علامت است و ممکن است سالها بدون اینکه فرد متوجه شود، در بدن او باقی بماند. با این حال، برخی از انواع hpv میتوانند علائمی ایجاد کنند که باید به آنها توجه شده و در اسرع وقت توسط دکتر برای زگیل تناسلی زنان درمان شود.
- زگیل تناسلی: زگیل تناسلی زنان، ممکن است صاف، برجسته یا شبیه گلکلم باشد و در ناحیه فرج، واژن، دهانه رحم یا اطراف مقعد، بدون درد یا با خارش و سوزش ظاهر میشود.
- ترشحات یا خونریزی غیرطبیعی واژینال: ویروس اچ پی وی، میتواند باعث ایجاد ترشح غیرمعمول یا خونریزی بین دورههای قاعدگی یا بعد از رابطه جنسی شود.
- احساس فشار یا درد لگنی: برخی از زنان مبتلا به HPV، در صورت بروز تغییرات در سلولهای دهانه رحم، ممکن است احساس ناراحتی، درد یا فشار در ناحیه لگن داشته باشند.
- سرطان دهانه رحم: برخی از انواع پرخطر ویروس HPV، میتوانند باعث ایجاد تغییرات سلولی در دهانه رحم شوند که اگر به موقع تشخیص داده نشوند، به سرطان دهانه رحم منجر میشوند.
در تشخیص این علائم، انجام آزمایش پاپ اسمیر و تستهای مرتبط بسیار مهم است.
ارتباط ویروس hpv و بارداری
در پاسخ به سوال ارتباط بارداری و ویروس HPV چیست، باید گفت hpv تاثیر مستقیمی بر روند بارداری نمیگذارد و تحقیقات نشان دادهاند که این ویروس با سقط جنین، زایمان زودرس یا دیگر عوارض بارداری ارتباطی ندارد؛ اگرچه، احتمال انتقال HPV به نوزاد هنگام زایمان بسیار پایین است، پزشک در صورت تشخیص نوع پرخطر ویروس اچ پی وی(مربوط به سرطان دهانه رحم) در دوران بارداری، وضعیت دهانه رحم را با دقت بیشتری زیر نظر میگیرد.
در برخی زنان باردار، زگیلهای تناسلی ممکن است در اثر تغییرات هورمونی بزرگتر یا متعدد شوند و گاهی نیاز به درمان قبل از زایمان دارند؛ اما اغلب درمان تا پس از تولد نوزاد به تعویق میافتد. خوشبختانه حتی در موارد نادری که نوزاد به ویروس آلوده میشود، معمولا بدن او به طور طبیعی ویروس را پاکسازی میکند و تولد نوزاد سالم امکانپذیر است؛ حتی اگر مادر مبتلا به نوع سرطانزای HPV باشد.
علائم اچ پی وی در مردان
رایجترین علامت ویروس اچ پی وی در مردان، زگیل تناسلی است که ممکن است به صورت برجستگیهای گوشتی، زبر یا شبیه گلکلم روی آلت تناسلی، کیسه بیضه یا اطراف مقعد ظاهر شود. بعضی از انواع ویروس HPV، میتوانند باعث ایجاد زگیل در دیگر نواحی بدن مانند دستها، پاها یا صورت شوند؛ اگرچه این مورد در مردان کمتر دیده شده است.
اگر ویروس، ناحیه دهان یا گلو را درگیر کند، ممکن است علائمی مانند گلودرد مزمن، درد گوش، خشونت صدا، دشواری در بلع یا تورم غدد گردن نیز ظاهر شود. برخی از انواع پرخطر پاپیلومای انسانی، میتوانند در طول زمان باعث سرطان آلت تناسلی، مقعد یا حلق شوند. علائم این موارد، ممکن است تا مراحل پیشرفته بیماری بروز نکند و شامل کاهش وزن بیدلیل، زخمهای مداوم، بلع سخت یا تودهای در گردن باشد.
تشخیص ویروس HPV
اولین قدم در درمان ویروس اچ پی وی، تشخیص به موقع آن است؛ اما مهمترین روشهای تشخیص ویروس HPV چیست:
| روش تشخیص | توضیحات |
| معاینه بالینی | مشاهده مستقیم زائدههای پوستی |
| تست پاپ اسمیر | بررسی سلولهای دهانه رحم برای تشخیص تغییرات پیشسرطانی |
| تست HPV | شناسایی نوعهای پرخطر ویروس HPV |
| کولپوسکوپی | بررسی دقیقتر دهانه رحم در صورت مشاهده سلولهای غیرطبیعی در پاپ اسمیر |
| بررسی با اسید استیک | استفاده از محلول سرکهای برای برجسته کردن سلولهای مشکوک روی دهانه رحم |
پزشک متخصص با توجه به شرایط عمومی و علائم ویروس در بیمار، بهترین روش تشخیص را انتخاب میکند.
ویروس hpv چگونه منتقل میشود؟
ویروس HPV از طریق تماس مستقیم پوست با پوست، به خصوص در هنگام روابط جنسی، منتقل میشود. برخلاف تصور رایج، برای انتقال این ویروس نیازی به دخول یا تبادل مایعات بدن نیست؛ بلکه تماس سطحی نیز میتواند کافی باشد. راههای اصلی انتقال ویروس اچ پی وی، عبارتند از:
- روابط جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی؛ تماس ناحیه تناسلی با ناحیه آلوده برای انتقال ویروس کافی است؛ حتی اگر هیچ نشانهای از زگیل قابل مشاهده نباشد.
- تماس پوستی با ناحیه آلوده؛ حتی بدون رابطه کامل، لمس پوست ناحیه تناسلی فرد آلوده(از طریق مالش یا تماس نزدیک) میتواند باعث انتقال ویروس شود.
- استفاده مشترک از لوازم جنسی و شخصی؛ اگر بدون شستوشو یا محافظت مناسب، وسایل جنسی و شخصی بین افراد به اشتراک گذاشته شود، احتمال انتقال ویروس بالا میرود.
- زایمان طبیعی؛ در موارد نادری، مادر میتواند ویروس را هنگام تولد به نوزاد منتقل کند.
این ویروس، از طریق تماسهای معمولی مانند دست دادن، در آغوش گرفتن، استفاده از استخر، توالت عمومی یا خوردن غذا منتقل نمیشود؛ همچنین، هوا، آب یا غذا نقشی در انتقال این ویروس ندارند.
عوامل افزایش ابتلا به ویروس اچ پی وی
داشتن شرکای جنسی متعدد، آغاز فعالیت جنسی در سنین پایین، داشتن رابطه جنسی با فردی که شرکای جنسی متعددی دارد، داشتن سیستم ایمنی ضعیف(در افراد مبتلا به HIV)، مصرف دخانیات، ابتلا به دیگر بیماریهای مقاربتی مانند هرپس یا کلامیدیا، عدم استفاده از روشهای محافظتی مانند کاندوم در طول رابطه جنسی و نداشتن واکسیناسیون، از جمله عوامل افزایش احتمال ابتلا به ویروس HPV هستند.
ویروس hpv چقدر زنده میماند؟
ویروس HPV، میتواند مدت طولانی حتی بدون ایجاد علائم مشخص در بدن باقی بماند. در بیشتر افراد، سیستم ایمنی بدن طی یک تا دو سال این ویروس را به طور طبیعی پاکسازی میکند؛ اما در برخی موارد، ویروس ممکن است سالها یا حتی دههها به صورت نهفته در بدن بماند. نکته مهم، این است که حتی در حالت خاموش یا بدون علامت، ویروس اچ پی وی همچنان قابلیت انتقال دارد. این ویژگی، اهمیت انجام آزمایشهای منظم و گفتوگو با شریک جنسی را دوچندان میکند.
عوارض ویروس اچ پی وی
عوارض ویروس HPV در صورت باقی ماندن در بدن و عدم درمان یا پیگیری مناسب، ممکن است سلامت فرد را به خطر بیندازد. مهمترین عوارض ویروس اچ پی وی به شرح زیر هستند:
- زگیل تناسلی
- سرطان دهانه رحم
- سرطان مقعد
- سرطان آلت تناسلی
- سرطان گلو
- سرطان واژن
- سرطان فرج
هرچند ابتلا به ویروس پاپیلومای انسانی به معنای حتمی بودن این عوارض نیست؛ اما غربالگری منظم و مراجعه به پزشک، میتواند نقش مهمی در پیشگیری و تشخیص زودهنگام این پیامدها داشته باشد.
روش های درمان hpv
روشهای درمان ویروس HPV با هدف از بین بردن زگیلها و سلولهای غیرطبیعی انجام میشوند؛ اما هیچ درمانی برای حذف کامل ویروس از بدن وجود ندارد. با این حال، در پاسخ به سوال رایجترین روشهای درمانی ویروس HPV چیست؛ میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
دارو
برخی کرمها و محلولهای تجویزی مانند ایمیکوئیمود یا پودوفیلوکس، برای از بین بردن زگیلها روی پوست یا ناحیه تناسلی کاربرد دارند.
کرایوتراپی
در کرایوتراپی یا سرمادرمانی، از نیتروژن مایع برای منجمد کردن و از بین بردن بافتهای آلوده استفاده میشود. پزشک نیتروژن مایع را مستقیما روی زگیل میزند که باعث یخزدگی سلولهای غیرطبیعی و در نهایت جدا شدن آنها از پوست میشود. این روش، بدون نیاز به بیهوشی انجام میشود و ممکن است تنها نیاز به چند دقیقه زمان داشته باشد.
پس از انجام کرایوتراپی، ناحیهی تحت درمان ممکن است متورم، قرمز یا تاولزده شود که به طور طبیعی در عرض چند روز بهبود مییابد.
جراحی
پزشک ممکن است از تکنیکهایی مانند برداشتن زائده با تیغ جراحی و روش LEEP(برش الکتریکی با حلقه سیمی) برای از بین بردن زگیلهای تناسلی مقاوم یا حذف سلولهای غیرطبیعی دهانه رحم ناشی از ویروس HPV استفاده کند. جراحی، زمانی توصیه میشود که اندازه زگیلها بزرگ باشد، درمانهای دیگر پاسخ نداده باشند یا نتایج آزمایشهای غربالگری نشاندهنده تغییرات پیشسرطانی در سلولها باشد.
لیزر درمانی
در این روش، پزشک با دقت بالا نور لیزر را به بافتهای آلوده هدایت میکند تا آنها را بسوزاند و از بین ببرد، بدون اینکه آسیبی به بافتهای سالم اطراف وارد شود. این درمان، برای زگیلهای گسترده، مقاوم به دارو یا در نواحی حساس بدن، اغلب تحت بیحسی موضعی به کار میرود و زمان بهبودی آن نسبتا کوتاه است؛ اما ممکن است پس از درمان کمی درد، التهاب یا ترشح در ناحیه آلوده وجود داشته باشد.
درمانهای خانگی
برخی افراد به سمت درمانهای خانگی یا طبیعی، مانند استفاده از سرکه سیب یا روغن درخت چای روی میآورند؛ اما تاثیر آنها، به صورت علمی اثبات نشده و ممکن است پوست را تحریک کنند.
پیشگیری از ابتلا به ویروس HPV
بهترین راه برای پیشگیری از ابتلا به ویروس HPV، دریافت واکسن پیش از شروع فعالیت جنسی است؛ زیرا واکسن میتواند از ابتلا به انواع پرخطر این ویروس جلوگیری کند. انجام غربالگریهای منظم، مانند پاپ اسمیر و تست HPV، نقش کلیدی در شناسایی زودهنگام سلولهای غیرطبیعی و پیشگیری از سرطان دهانه رحم دارد.
استفاده صحیح و مداوم از کاندوم یا سایر روشهای محافظتی حین رابطه جنسی، میتواند خطر انتقال را کاهش دهد؛ هرچند این روشها به طور کامل از انتقال جلوگیری نمیکنند.
برای حفظ سلامتی، پیشگیری و درمان HPV را جدی بگیرید!
ویروس HPV، از شایعترین عفونتهای مقاربتی است که از طریق تماس مستقیم پوست با پوست، خصوصا در روابط جنسی منتقل میشود. این تعریف، پاسخ کاملی برای سوال ویروس HPV چیست، به شمار میرود. ویروس اچ پی وی، میتواند بدون علامت باقی بماند یا باعث بروز انواع زگیل تناسلی و در مواردی نادر، منجر به سرطانهایی مانند سرطان دهانه رحم شود.
با رعایت اقدامات پیشگیرانه مانند واکسیناسیون، غربالگری منظم و داشتن روابط جنسی ایمن، میتوان به میزان قابل توجهی از ابتلا به HPV جلوگیری کرد. به منظور دریافت مشاوره تخصصی و خدمات درمانی لازم در زمینه ویروس پاپیلومای انسانی، میتوانید با دکتر فرشاد نامداری، بهترین متخصص ویروس HPV و اورولوژی در تهران، در ارتباط باشید.
- شمارههای تماس: ۸۸۷۷۶۸۰۱, ۰۹۱۰۷۵۸۵۳۵۸
- آدرس: تهران، خیابان ولیعصر عج، ۳۰۰متر پایین تر از ونک، بالاتر از پل همت، بن بست سیدالشهدا، در ساختمان رهام، پلاک ۸، واحد ۱
منبع
