بیضه نزول نکرده | علت فرو رفتن بیضه در شکم

بیضه نزول نکرده یا کریپتورکیدیسم (Cryptorchidism) به حالتی گفته می‌شود که یک یا هر دو بیضه پیش از تولد از شکم و کانال کشاله ران به داخل کیسه بیضه (اسکروتوم) نزول نکرده باشند. این عارضه در حدود ۳ تا ۴ درصد نوزادان پسر ترم دیده می‌شود و در نوزادان نارس شیوع آن به حدود ۳۰ درصد می‌رسد؛ با این حال، بسیاری از بیضه‌ها در چند ماه نخست زندگی به‌طور طبیعی پایین می‌آیند. علت دقیق نزول نکردن بیضه در همه موارد مشخص نیست و عواملی مانند نارس بودن، اختلالات هورمونی و برخی عوامل ژنتیکی و محیطی می‌توانند در آن نقش داشته باشند.

اگر بیضه تا ۶ ماهگی در کیسه بیضه قرار نگیرد، احتمال نزول خودبه‌خودی کمتر می‌شود و باید توسط متخصص اورولوژی بررسی شود؛ درمان اصلی در موارد پایدار، ارکیوپکسی (Orchidopexy) برای انتقال و ثابت کردن بیضه در کیسه بیضه است که بهتر است تا یک‌سالگی و حداکثر تا ۱۸ ماهگی انجام شود. درمان زودهنگام می‌تواند خطر آسیب به عملکرد بیضه و مشکلات باروری در آینده را کاهش دهد و در موارد یک‌طرفه، احتمال باروری پس از درمان زودهنگام تقریبا مشابه سایر مردان است.

از این رو والدین باید اطلاعاتی درباره‌ی این بیماری داشته باشند تا در صورت دیدن علائم در فرزند خود در اسرع وقت اقدام به درمان کنند! در این مقاله درباره‌ی فرو رفتن بیضه در شکم، علائم، عوارض نداشتن بیضه چپ و به ویژه درمان آن صحبت خواهیم کرد. همچنین می‌توانید بیشتر با علت فرو رفتن بیضه در شکم نوزادان آشنا شوید. پس حتما تا انتها همراه ما باشید.

موضوع	پاسخ کوتاه
بیضه نزول‌نکرده چیست؟	پایین نیامدن یک یا هر دو بیضه به داخل کیسه بیضه پیش از تولد
علت چیست؟	علت دقیق مشخص نیست؛ نارس بودن، وزن کم هنگام تولد و عوامل ژنتیکی و هورمونی می‌توانند نقش داشته باشند.
مهم‌ترین علامت	نبودن یا لمس نشدن بیضه در کیسه بیضه
آیا خطرناک است؟	در صورت درمان‌نشدن می‌تواند خطر ناباروری، سرطان بیضه و پیچ‌خوردگی بیضه را افزایش دهد.
درمان چیست؟	درمان اصلی، جراحی ارکیوپکسی برای قرار دادن بیضه در کیسه بیضه است.
بهترین زمان درمان	معمولاً بهتر است درمان در سال اول زندگی انجام شود و حداکثر تا ۱۸ ماهگی به تعویق نیفتد.

    

    


    

        
    

    


        
            مشاوره تلفنی
        

        

            نیاز به راهنمایی دارید؟
        

        

            در صورتی که به مشاوره تلفنی نیاز دارید، روی دکمه زیر کلیک کنید تا با کارشناسان کلینیک تماس بگیرید.
        

    

    


        

            
                
            

            
                تماس بگیرید
                ۰۹۱۰۷۵۸۵۳۵۸
            

        

        
            برای تماس مستقیم روی دکمه کلیک کنید
        

    

بیضه نزول نکرده (کیرپتورکیدیسم) چیست؟

بیضه نزول نکرده (کریپتورکیدیسم) به بیضه‌ای گفته می‌شود که قبل از تولد تا محل اصلی خود یعنی کیسه پوستی آویزان از زیر آلت تناسلی (کیسه بیضه یا اسکروتوم) پایین نیامده است. معمولاً فقط یک بیضه حالت نهفته دارد، اما در ده درصد موارد هر دو بیضه داخل شکم پنهان است. بیضه نزول نکرده در کل عارضه شایعی نیست و عموماً در میان نوزادان پسر نارس مشاهده می‌شود. پس علت فرو رفتن بیضه در شکم پایین نیامدن بیضه از کانال اینگویینال به درون اسکروتوم است.

بیضه نزول نکرده معمولا در معاینه پس از تولد تشخیص داده می‌شود. اگر بیضه تا سن ۴ ماهگی تا کیسه بیضه پایین نیاید، مشکل احتمالا خود به خود اصلاح نمی‌شود. اگر بیضه نزول نکرده در دوران نوزادی درمان شود، احتمال بروز عوارضی چون ناباروری و سرطان بیضه در سنین بالاتر کاهش می‌یابد. اگر متوجه هر گونه تغییر در دستگاه تناسلی پسر خود شدید یا موردی غیرطبیعی را در رشد این ناحیه مشاهده کردید حتماً با متخصص اورولوژی مشورت کنید.

متخصصین کلینیک اورولوژی دکتر نامداری آماده ارائه جدیدترین متد جراحی و درمان انواع مشکلات سیستم ادراری و ناحیه تناسلی از جمله مشکلات اطفال می‌باشند. برای رزرو نوبت می‌توانید با شماره ۰۹۱۰۷۵۸۵۳۵۸ تماس حاصل نمایید.

علائم فرو رفتن بیضه در شکم

مشاهده نشدن و حس نکردن بیضه در کیسه بیضه علامت اصلی بیضه نزول نکرده است. بیضه در دوران جنینی در شکم شکل می‌گیرد و در ماه‌های پایانی رشد جنین به تدریج در شکم پایین می‌آید، از مجرای لوله مانند واقع در کشاله ران (کانال مغبنی) می‌گذرد و وارد کیسه بیضه می‌شود.اما اگر این روند متوقف شود یا به هر دلیلی با تاخیر مواجه شود، برای توصیف مشکل از اصطلاح بیضه نزول نکرده استفاده می‌کنیم. در واقع متوقف شدن همین روند علت فرو رفتن بیضه در شکم است.

علت فرورفتن بیضه در شکم چیست؟

بسیاری از افراد درباره‌ی علت فرو رفتن بیضه در شکم می‌پرسند. علت دقیق نهفته بودن بیضه داخل شکم مشخص نیست. علت فرو رفتن بیضه در شکم ترکیبی از عامل‌های ژنتیکی، سلامت مادر و دیگر عوامل محیطی است که تعادل هورمونی را به هم می‌زنند و تغییرات جسمی و فعالیت عصبی تاثیرگذار بر رشد بیضه را مختل می‌کند. در واقع علت فرو رفتن بیضه در شکم پایین نیامدن بیضه از کانال اینگویینال است اما دلیل این اتفاق هنوز به طور دقیق مشخص نشده‌است.

عوامل خطر کریپتورکیدیسم

علت دقیق بیضه نزول‌نکرده در بیشتر موارد مشخص نیست، اما برخی عوامل پیش از تولد و دوران بارداری می‌توانند احتمال بروز این عارضه را افزایش دهند. نارس بودن و وزن کم هنگام تولد از مهم‌ترین عوامل خطر شناخته‌شده هستند و سابقه خانوادگی نیز می‌تواند در افزایش احتمال ابتلا نقش داشته باشد.

مهم‌ترین عوامل خطر کریپتورکیدیسم عبارت‌اند از:

• تولد زودرس: از آنجا که نزول بیضه در ماه‌های پایانی بارداری تکمیل می‌شود، نوزادان نارس بیشتر در معرض بیضه نزول‌نکرده قرار دارند. وزن کم هنگام تولد یا محدودیت رشد داخل رحمی: وزن پایین نوزاد هنگام تولد با افزایش احتمال کریپتورکیدیسم ارتباط دارد.
• سابقه خانوادگی: وجود سابقه بیضه نزول‌نکرده یا برخی اختلالات رشد دستگاه تناسلی در اعضای خانواده می‌تواند احتمال بروز این عارضه را افزایش دهد.
• برخی اختلالات و سندرم‌های مادرزادی: بیماری‌هایی مانند سندرم داون و بعضی اختلالات ژنتیکی یا هورمونی ممکن است روند طبیعی نزول بیضه را مختل کنند.
• مصرف سیگار در دوران بارداری: قرار گرفتن جنین در معرض دود دخانیات می‌تواند با افزایش خطر کریپتورکیدیسم همراه باشد.
• قرار گرفتن در معرض برخی مواد شیمیایی و آفت‌کش‌ها: بعضی مواد شیمیایی که می‌توانند عملکرد سیستم هورمونی را مختل کنند، احتمالا بر رشد دستگاه تناسلی و نزول بیضه تأثیر می‌گذارند.
• مصرف الکل در دوران بارداری: برخی مطالعات ارتباطی میان مصرف الکل مادر و افزایش احتمال بیضه نزول‌نکرده گزارش کرده‌اند، هرچند شواهد در این زمینه به اندازه عوامل مهمی مانند نارس بودن و وزن کم هنگام تولد قطعی نیست.

عوارض پایین نیامدن بیضه (عوارض نداشتن بیضه چپ) 

اغلب به دلیل باور غلطی که در افکار عمومی وجود دارد: “تولید اسپرم و باروری فقط بر عهده‌ی بیضه‌ی چپ است”، اغلب بیماران از پایین نیامدن بیضه‌ی چپ یا نداشتن بیضه چپ می‌ترسند و مدام درباره‌ی عوارض نداشتن بیضه‌ی چپ می‌پرسند. اما حقیقت این است که هر دو بیضه در باروری و تولید اسپرم سهیم هستند و عوارض نداشتن بیضه‌ی چپ مانند عوارض نداشتن بیضه‌ی راست است.

برای این که بیضه رشد کند و عملکرد طبیعی داشته باشد، دمای آن باید اندکی از دمای بدن پایین‌تر باشد. کیسه بیضه (اسکروتوم) این محیط سردتر را فراهم می‌کند. پایین نیامدن بیضه و قرار نگرفتن بیضه در محیط عوارضی را به دنبال داد که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

سرطان بیضه

سرطان بیضه معمولا از سلول‌های داخل بیضه شروع می‌شود که اسپرم نارس تولید می‌کنند. دلیلی تبدیل شدن این سلول‌ها به سلول‌های سرطانی مشخص نیست. آقایان دچار مشکل بیضه نزول نکرده بیش از دیگران مستعد ابتلا به سرطان بیضه هستند. احتمال بروز سرطان در صورت قرار داشتن بیضه در شکم بالاتر از حالتی است که بیضه تا کشاله ران پایین آمده است. همچنین در صورت نهفته بودن هر دو بیضه احتمال ابتلا به سرطان بیشتر است. اگر عمل جراحی برای رفع این مشکل انجام شود، احتمال ابتلا به سرطان کاهش می‌یابد اما از بین نمی‌رود.

مشکلات باروری

تعداد پایین اسپرم‌ها، کیفیت نامناسب آنها و باروری کاهش یافته از مشکلات شایع آقایانی است که سابقه نهفته بودن بیضه داشته‌اند. این ارتباط احتمالا از رشد کردن بیضه داخل شکم نشأت می‌گیرد و هر چه درمان دیرتر انجام شود، شدت آن نیز بیشتر می‌شود.

 پیچ خوردگی بیضه

پیچ خوردگی بیضه در اصل پیچ خوردگی طناب اسپرماتیک است که رگ‌ها، عصب‌ها و لوله‌ای در آن قرار دارد که سمن (مایع منی) را از بیضه به آلت تناسلی می‌برد. این عارضه دردناک باعث می‌شود خون به بیضه نرسد. اگر پیچ خوردگی بیضه به موقع درمان نشود، ممکن است بیضه از بین برود. احتمال پیچ خوردگی بیضه در در صورت پایین نیامدن بیضه ده برابر افزایش می‌یابد.

آسیب دیدن بیضه

اگر بیضه در کاله ران قرار داشته باشد، ممکن است به دلیل فشرده شدن به استخوان شرمگاهی آسیب ببیند.

فتق مغبنی

اگر دهانه بین شکم و کانال مغبنی بیش از حد گشاد باشد، بخشی از روده‌ها به سمت کشاله ران رانده می‌شود.

بیشتر بدانید: برای کسب آگاهی در خصوص عوامل درد بیضه و درنهایت برای درد بیضه چه دارویی خوبه؟ کلیک کنید.

تشخیص کریپتورکیدیسم

اگر فرزندتان دچار مشکل بیضه نزول نکرده باشد، پزشک عمل جراحی را برای تشخیص و درمان احتمالی توصیه می‌کند:

•  لاپاراسکوپی
• جراحی باز
• لاپاراسکوپی

لوله کوچک مجهز به دوربین از راه برش کوچک ایجاد شده روی شکم وارد بدن می‌شود. هدف از انجام لاپاراسکوپی تعیین محل بیضه پنهان در شکم است. متخصص اورولوژی گاهی می‌تواند بیضه نزول نکرده را همزمان با این عمل تشخیصی اصلاح کند، اما در بعضی موارد لازم است که جراحی دیگری انجام شود. حالت دیگر این است که هیچ بیضه‌ای در لاپاراسکوپی مشاهده نمی‌شود یا بقایای کوچک به جا مانده از بافت بیضه بدون عملکرد خارج می‌شود.

درمان فروروفتن بیضه در شکم

هدف از درمان بیضه نزول نکرده، برگرداندن آن به محل اصلی خود در کیسه بیضه است. چنانچه درمان قبل از یک سالگی انجام شود، احتمال بروز عوارض کاهش می‌یابد. هر چه سریع‌تر برای درمان اقدام شود، بهتر است، اما معمولا توصیه می‌شود که جراحی قبل از ۱۸ ماهگی انجام شود. بیضه نزول نکرده معمولا با عمل جراحی اصلاح می‌شود. جراح بیضه را با احتیاط داخل کیسه بیضه قرار می‌دهد و آن را به محل مناسب بخیه می‌زند؛ این عمل اصطلاحاً ارکیوپکسی نامیده می‌شود و به روش جراحی بسته لاپاراسکوپی یا جراحی باز انجام می‌شود.

زمان جراحی با توجه به عامل‌های متعددی چون سلامت عمومی نوزاد و میزان دشواری عمل تعیین می‌شود. بیضه در بعضی موارد به خوبی رشد نکرده است یا بافت‌های آن مرده است. جراح این قسمت از بافت‌ بیضه را خارج می‌کند.

درمان بیضه نزول نکرده با جراحی ارکیوپکسی

ارکیوپکسی (Orchidopexy) درمان اصلی بیضه نزول‌نکرده است و هدف آن انتقال بیضه به داخل کیسه بیضه و ثابت کردن آن در محل مناسب است. روش جراحی با توجه به محل بیضه و شرایط کودک انتخاب می‌شود و می‌تواند به‌صورت جراحی باز یا لاپاراسکوپی انجام شود.

جراحی باز برای ترمیم کریپتورکیدیسم

در جراحی باز، متخصص با ایجاد برش در ناحیه کشاله ران و در صورت نیاز شکم، بیضه نزول‌نکرده را پیدا کرده و پس از آزادسازی، آن را به داخل کیسه بیضه منتقل و در محل مناسب ثابت می‌کند. جراحی باز بیشتر برای بیضه‌هایی که در کشاله ران یا نزدیکی آن قرار دارند و قابل لمس هستند، کاربرد دارد. اگر پس از تولد بیضه در کیسه بیضه قابل لمس نباشد، ابتدا باید محل آن مشخص شود. در این شرایط، سونوگرافی یا MRI معمولا به‌صورت روتین برای تشخیص بیضه نزول‌نکرده توصیه نمی‌شود و بسته به شرایط کودک ممکن است بررسی تخصصی‌تر یا لاپاراسکوپی برای پیدا کردن بیضه داخل شکم انجام شود.

در صورتی که بیضه در شکم قرار داشته باشد، ممکن است ارکیوپکسی به روش لاپاراسکوپی انجام شود. در مواردی که بیضه وجود نداشته باشد یا به‌شدت آسیب دیده و غیرقابل‌عملکرد باشد، روش درمان با توجه به وضعیت کودک توسط متخصص اورولوژی تعیین می‌شود. تشخیص و درمان به‌موقع اهمیت زیادی دارد، زیرا تأخیر در درمان بیضه نزول‌نکرده می‌تواند خطر آسیب به عملکرد بیضه و عوارض بعدی را افزایش دهد.

عمل بیضه نزول نکرده در سنین بالا

همان طور که پیش‌تر نیز گفتیم، بیضه‌ی نزول نکرده در کودکان اتفاق می‌افتد و به دلیل عوارض خطرناکی که می‌تواند داشته باشد باید در همان کودکی تحت درمان قرار بگیرد. در واقع ما چیزی تحت عنوان عمل بیضه نزول نکرده در سنین بالا نداریم! اگر بیضه نزول نکرده (کریپتورکیدیسم) تا سنین بالا درمان نشود، می‌تواند عواقبی از جمله آتروفی شدن بیضه داشته باشد! پس تاکیدمی‌شود چیزی تحت عنوان عمل بیضه نزول نکرده در سنین بالا وجود ندارد و کریپتورکیدیسم باید در همان سنین پایین درمان شود!

دیگر روش‌های درمان پایین نیامدن بیضه

اگر نوزاد به طور مادرزادی یا در اثر عوارض جراحی یک یا دو بیضه نداشته باشد، می‌توان از پروتزهای سالین (سرم نمکی) بیضه برای اسکروتوم استفاده کرد. برای مثال بیماری می‌آید، بیضه‌ی چپ ندارد و درباره‌ی عوارض نداشتن بیضه چپ می‌پرسد. جراحی پروتز در سال‌های پایانی دوران کودکی یا در دوران نوجوانی انجام می‌شود.

این پروتزها ظاهری طبیعی به کیسه بیضه می‌دهند. اگر نوزاد حتی یک بیضه سالم نیز نداشته باشد، پزشک بیمار را به متخصص هورمون و غدد (اندوکرینولوژیست) ارجاع می‌دهد تا امکان هورمون درمانی برای رسیدن به بلوغ جسمی و جنسی بررسی شود. به طور کلی نداشتن یکی از بیضه‌ها می تواند شکل ظاهری بدی در اسکروتوم ایجاد کند.

از عوارض نداشتن بیضه چپ یا نداشتن بیضه راست همین شکل ظاهری نامناسب است که می‌توان با استفاده از پروتز‌هایی این مشکل را بهبود بخشید. نکته ی مهم دیگر این است که از بستن کش دور بیضه خودداری کنی. چرا که این کار معمولا سبب آسیب بیشتر به بیضه میشود.

در این مقاله با بیضه نزول نکرده،علائم و عوارض آن آشنا شدیم. تاکید می شود علت فرو رفتن بیضه به طور دقیق مشخص نیست ولی می تواند ناشی از ترکیبی از عوامل محیطی، ارثی و هورمونی باشد. در ادامه نیز درباره عوارض نداشتن بیضه چپ و راست گفته شد.

ارکیوپکسی متداول‌ترین عمل جراحی است که به منظور اصلاح بیضه نزول نکرده انجام می‌شود و میزان موفقیت آن نزدیک به صد در صد است. تاکید می‌شود این عمل جراحی باید در سنین کم انجام شود و چیزی به نام عمل بیضه نزول نکرده در سنین بالا نداریم! باروری مردان دارای یک بیضه نزول نکرده پس از جراحی در وضعیت عادی است، اما در مردان دارای دو بیضه نزول نکرده به ۶۵ درصد کاهش می‌یابد. جراحی احتمال ابتلا به سرطان بیضه را کاهش می‌دهد، اما امکان بروز سرطان را کاملاً منتفی نمی‌کند.

اگر نوزاد علاوه بر بیضه نزول نکرده فتق مغبنی نیز داشته باشد، فتق نیز حین جراحی درمان می‌شود. جراح پس از عمل، بیضه را تحت نظر می‌گیرد تا از استمرار رشد آن، عملکرد مناسب و باقی ماندن در کیسه بیضه مطمئن شود. برای بررسی وضعیت بیضه از روش‌های زیر بهره گرفته می‌شود:

1.معاینه بالینی

2.سونوگرافی کیسه بیضه

3.آزمایش تعیین سطح هورمون

سوالات متداول علت فرو رفتن بیضه در شکم

1.علت فرو رفتن بیضه در شکم چیست؟

قبل از تولد بیضه باید ابتدا از حفره‌ی شکم به کانال اینگوئینال و سپس به اسکروتوم وارد شود. در بیماری کیرپتورکیدیسم به دلیل تنگی کانال اینگویینال بیضه نمی‌تواند وارد اسکروتوم شود.

2.درمان اصلی بیضه نزول نکرده چیست؟

درمان اصلی کریپتورکیدیسم جراحی آپوپلکسی می‌باشد. در این روش پزشک با دقت بیضه را در کیسه‌ی بیضه قرار می‌دهد و در جای مناسب بخیه می‌زند.

3.جراحی بیضه نزول نکرده تا چه سنی موثر است؟

به دلیل عوارض بسیار خطرناکی که می‌تواند ایجاد شود، توصیه می‌شود عمل آپوپلکسی تا قبل از ۱۸ ماهگی نوزاد انجام شود.

منابع:

https://www.mayoclinic.org/
https://emedicine.medscape.com
https://www.urologyhealth.org