در دوران بارداری، بسیاری از مادران با نگرانیهای مختلفی درباره سلامت خود و جنین مواجه میشوند. یکی از دغدغههایی که ممکن است در این دوران پیش بیاید، زگیل تناسلی در بارداری است. این زگیلها که ناشی از ویروس HPV(ویروس پاپیلومای انسانی) هستند، میتوانند علاوه بر ناراحتی جسمی، از نظر روحی نیز مادر را دچار استرس کنند. هنگامی که پای زگیل تناسلی حاملگی به میان میآید، نگرانیهایی مثل احتمال انتقال بیماری به جنین، تاثیر آن بر روند زایمان و یا تشدید علائم زگیلها در دوران بارداری، ذهن مادر را به خود مشغول میکند.
اما باید بدانید که در اکثر موارد، این شرایط با مدیریت درست پزشکی، خطر جدی برای سلامت مادر یا جنین ایجاد نمیکند. دغدغه اصلی بسیاری از مادران، احتمال انتقال ویروس به نوزاد و ضرورت انتخاب روشهای درمانی ایمن است. در این مقاله، با نگاهی به پروتکلهای تخصصی ارولوژی و زنان، بررسی میکنیم که چرا این ضایعات در بارداری تغییر میکنند، چه زمانی درمان ضرورت دارد و چگونه میتوان با رویکردهای مدرن مانند لیزر، سلامت شما و فرزندتان را حفظ کرد.
سوالهایی از قبیل اینکه آیا زگیلها در بارداری خطرناک هستند؟ آیا درمانی برای آنها در این دوران وجود دارد؟ یا اینکه بهترین روش برای درمان زگیل تناسلی در بارداری چیست؟ همگی دغدغههای رایجی هستند که، باید به آنها پاسخ داده شود؛ از این رو، در این مطلب از سایت دکتر نامداری، به بررسی درمان زگیل تناسلی در بارداری و پاسخ به تمام این سوالات خواهیم پرداخت.
علت ایجاد زگیل تناسلی در بارداری
علت ایجاد زگیل تناسلی در بارداریویروس پاپیلومای انسانی (HPV) عامل اصلی بروز زگیل تناسلی زنان است که ممکن است سالها به صورت نهفته در بدن باقی بماند. در دوران بارداری، تغییرات هورمونی گستردهای در بدن رخ میدهد که محیط را برای تکثیر ویروس مستعدتر میکند. افزایش سطح هورمونهای استروژن و پروژسترون میتواند با تغییر در ساختار مخاطی ناحیه تناسلی، رشد ضایعات قدیمی یا ظهور زگیلهای جدید را تسهیل کند.
علاوه بر تغییرات هورمونی، سیستم ایمنی بدن در دوران بارداری دچار نوعی تعدیل میشود تا از پاسخهای ایمنی شدید علیه جنین جلوگیری کند. این افت نسبی در قدرت ایمنی سلولی، به ویروس HPV اجازه میدهد تا از سد دفاعی بدن عبور کرده و تکثیر شود. به همین دلیل، برخی مادران که پیش از بارداری هیچگونه ضایعهای نداشتند، ناگهان متوجه ظهور تودههای کوچک در ناحیه تناسلی میشوند.
بیمارانی را به یاد دارم که به دلیل رشد سریع ضایعات در سه ماهه دوم، دچار استرس شدیدی شده بودند؛ اما بررسیهای دقیق نشان داد که این روند، یک واکنش فیزیولوژیک به تغییرات ایمنی بدن است. در واقع، سیستم ایمنی بدن بهطور طبیعی در این دوران به گونهای عمل میکند که پایداری بارداری حفظ شود و همین موضوع، فعالیت ویروسهای نهفته را به طور موقت افزایش میدهد.
افزایش سطح هورمون استروژن
یکی از فرضیهها، این است که سطح بالای هورمون استروژن در بارداری، میتواند رشد زگیلها را تسریع کند. اگرچه این موضوع، هنوز به طور قطعی اثبات نشده؛ اما بسیاری از پزشکان معتقدند که تغییرات هورمونی به خصوص در ماههای ابتدایی بارداری، ممکن است باعث فعال شدن مجدد ویروس HPV و تشدید زگیل تناسلی حاملگی شود.
ترشحات واژینال بیشتر در دوران بارداری
در بارداری، ترشحات طبیعی واژن افزایش مییابد. این افزایش رطوبت، محیطی مناسب برای رشد زگیل تناسلی و ضایعاتی مانند کندیلوم ایجاد میکند. وجود این شرایط، حتی در افرادی که قبلا درمان زگیل تناسلی در بارداری یا قبل از بارداری را انجام دادهاند، میتواند احتمال عود ضایعات را افزایش دهد.
تضعیف سیستم ایمنی مادر
برای آنکه بدن مادر بتواند جنینی را که نیمی از ژنهای آن، متعلق به پدر است(نوعی پیوند همگونه) تحمل کند، سیستم ایمنی به صورت طبیعی در دوران بارداری کمی ضعیف میشود. این کاهش ایمنی، اگرچه برای حفظ بارداری ضروری است؛ اما میتواند زمینهساز فعال شدن ویروس HPV و افزایش خطر بروز زگیل تناسلی مقعدی یا واژینال باشد.
افزایش خونرسانی و تغییرات عروقی در ناحیه لگن
خونرسانی در دوران بارداری، به ناحیه لگن افزایش مییابد و عروق خونی گسترش پیدا میکنند. این افزایش جریان خون، میتواند باعث رشد سریعتر زگیلها شود؛ به همین دلیل، برخی از خانمها در طول بارداری شاهد رشد ناگهانی زگیل تناسلی حاملگی هستند، حتی اگر پیشتر درمان شده باشند.
انتقال از طریق رابطه جنسی
زگیل تناسلی بارداری، میتواند ناشی از تماس جنسی قبل از بارداری یا در مراحل اولیه آن باشد. ویروس HPV از طریق تماس پوست با پوست نواحی تناسلی (حتی بدون دخول یا انزال) منتقل میشود. این ویروس، میتواند سالها در بدن خاموش باقی بماند و به دلیل ضعف ایمنی در بارداری، فعال شود؛ بنابراین، ممکن است حتی زنانی که قبلا علائمی نداشتند، در بارداری دچار زگیل تناسلی شوند.
فعال شدن ویروس HPV در اوایل بارداری
تحقیقات، نشان دادهاند که در اوایل بارداری، میزان تکثیر ویروس HPV در بدن افزایش مییابد. این موضوع، برای زنانی که قبلا درمان شدهاند، نگرانکننده است؛ زیرا امکان بازگشت زگیل تناسلی حاملگی وجود دارد. با این حال، در برخی موارد پس از زایمان این عارضه خود به خود از بین میرود.
آیا زگیل تناسلی در بارداری برای مادر و جنین خطرناک است؟
برای مادر، زگیل تناسلی در اکثر موارد خطر بدخیمی یا عوارض سیستمیک ندارد. خطر اصلی برای مادر بیشتر شامل ایجاد انسداد در مسیر زایمان یا خونریزی از ضایعات وسیع در حین زایمان طبیعی است. اگر زگیلها بسیار بزرگ باشند، ممکن است کشسانی بافت واژن را کاهش داده و ریسک پارگی بافت در هنگام خروج نوزاد را افزایش دهند، اما این موارد در مدیریتهای پزشکی کاملا قابل پیشبینی هستند.
در مورد جنین، ترس از انتقال ویروس کاملا طبیعی است. ویروس HPV میتواند در زمان عبور نوزاد از کانال زایمان به او منتقل شود، اما این به معنای بیمار شدن حتمی کودک نیست. اکثر نوزادانی که در معرض این ویروس قرار میگیرند، توسط سیستم ایمنی قوی خود، ویروس را بدون ایجاد هیچگونه علامتی از بین میبرند. احتمال وقوع عوارض در نوزاد بسیار پایین و در حد یک در چند هزار است.
پزشکان در این شرایط از پروتکلهای پایش دقیق استفاده میکنند. اگر تعداد یا اندازه زگیلها به قدری باشد که راه زایمان را کاملا مسدود کند یا خونریزی شدیدی را محتمل سازد، تصمیمات درمانی با هدف حفظ سلامت هر دو فرد گرفته میشود. هدف اصلی تیم درمان، کنترل ضایعات در حد قابل قبول و برنامهریزی برای یک زایمان ایمن است.
بررسی ریسک انتقال ویروس به نوزاد (پاپیلوماتوز حنجره)
“Most babies born to mothers with genital warts do not develop complications. In rare cases, the warts can grow in a baby’s throat (recurrent respiratory papillomatosis).”
ترجمه: “بیشتر نوزادانی که از مادران مبتلا به زگیل تناسلی متولد میشوند، دچار عوارض نمیشوند. در موارد نادر، زگیلها میتوانند در گلوی نوزاد رشد کنند (پاپیلوماتوز تنفسی راجعه).”
منبع: Mayo Clinic
عوارض زگیل تناسلی بر بارداری
در بیشتر موارد، زگیل تناسلی در بارداری تاثیر مستقیمی بر سلامت جنین یا روند بارداری ندارد؛ اما میتواند مشکلات و ناراحتیهایی در برخی زنان ایجاد کند. مهمترین عوارض زگیل تناسلی حاملگی، عبارتند از:
- رشد سریعتر زگیلها به دلیل تغییرات هورمونی؛ در دوران بارداری، به دلیل افزایش سطح هورمونها و ضعیف شدن سیستم ایمنی، احتمال دارد زگیلهای تناسلی سریعتر و بزرگتر از حالت معمول رشد کنند.
- درد یا سوزش هنگام ادرار؛ در صورتی که زگیلها در ناحیه مجرای ادراری قرار بگیرند، ممکن است باعث احساس درد، سوزش یا ناراحتی هنگام دفع ادرار شوند.
- خطر خونریزی زگیل تناسلی در بارداری؛ به دلیل افزایش عروق خونی در ناحیه تناسلی، زگیلها ممکن است دچار خونریزی شوند؛ البته، در ناحیه واژن یا مقعد که تماس بیشتری با جریان خون دارند، این احتمال بیشتر است.
- اختلال در تشخیص منبع خونریزی واژینال؛ وجود زگیل تناسلی حاملگی، ممکن است شناسایی دقیق منبع خونریزی واژینال را، دشوارتر کند و نیاز به بررسیهای دقیقتر مانند کولپوسکوپی و بیوپسی ایجاد شود.
- نیاز به برش اپیزیوتومی در زایمان طبیعی؛ اگر زگیل تناسلی در بارداری، در ناحیهای باشد که هنگام زایمان طبیعی باید برش داده شود(اپیزیوتومی)، ممکن است روند بخیه زدن سخت شده یا خونریزی شدیدتری اتفاق بیفتد.
- احتمال دشواری در دفع مدفوع در صورت وجود زگیل تناسلی مقعدی؛ زگیلهایی که در اطراف مقعد ایجاد میشوند، میتوانند دفع را دشوار و همراه با ناراحتی یا خونریزی کنند.
- افزایش احتمال ضایعات پیشسرطانی دهانه رحم؛ برخی انواع ویروس HPV که عامل زگیل تناسلی حاملگی هستند، میتوانند احتمال ایجاد سلولهای غیرطبیعی در دهانه رحم را افزایش دهند. در این موارد، انجام پاپاسمیر، کولپوسکوپی یا حتی بیوپسی ممکن است ضروری باشد.
- افزایش احتمال نیاز به سزارین در برخی موارد نادر؛ اگر زگیلها بسیار بزرگ یا در مسیر کانال زایمان باشند، ممکن است پزشک توصیه به زایمان سزارین کند تا از آسیب به نوزاد و پارگی زگیلها جلوگیری شود.
- تاثیر بر بهداشت فردی؛ رشد بیش از حد زگیل تناسلی در دوران بارداری، ممکن است رعایت بهداشت ناحیه تناسلی را دشوار کرده و باعث ناراحتی روانی و جسمی شود.
در بیشتر موارد، درمان زگیل تناسلی در بارداری تنها در صورتی توصیه میشود که زگیلها بزرگ، دردناک یا در مسیر زایمان باشند.
علائم زگیل تناسلی در دوران حاملگی
زگیل تناسلی در بارداری، معمولا دردناک نیست؛ اما میتواند باعث ناراحتیهایی شود. با این حال، شناخت علائم این عارضه، به درمان زگیل تناسلی در بارداری به موقع کمک میکند.
ظاهر برجسته و گلکلمی شکل زگیل تناسلی حاملگی
یکی از علائم واضح زگیلها، شکل خاص آنها است. آنها، به صورت برجستگیهایی به رنگ پوست یا خاکستری روشن ظاهر میشوند؛ حتی، گاهی ظاهر گلکلمی دارند و ممکن است به صورت تکی یا خوشهای در اطراف واژن، دهانه رحم، مقعد یا حتی در کانال مقعد ظاهر شوند.
خارش ناحیه تناسلی
یکی از شایعترین علائم این عارضه، خارش ناحیه تناسلی است. این خارش، ممکن است خفیف یا آزاردهنده باشد و در برخی موارد، در اثر ترشحات بارداری یا تحریکات پوستی تشدید شود.
سوزش یا احساس ناراحتی
در برخی موارد، افراد دچار سوزش در ناحیه تناسلی میشوند. این حالت، زمانی اتفاق میافتد که زگیلها در نزدیکی مجرای ادرار یا مقعد قرار داشته باشند. تماس با لباس، ادرار یا حرکات بدنی ممکن است این سوزش را افزایش داده و موجب ناراحتی شود.
احساس جسم خارجی یا برجستگی هنگام لمس
زگیلهای تناسلی، اغلب نرم هستند و حتی اگر خیلی کوچک باشند، ممکن است با لمس احساس شوند. برخی زنان در دوران بارداری، زمانی متوجه زگیل میشوند که احساس میکنند جسمی ناهماهنگ با برجستگی محسوس در ناحیه تناسلی وجود دارد.
تجمع زگیل تناسلی حاملگی به صورت خوشهای
در برخی موارد، زگیلها به صورت یکجا و خوشهای رشد میکنند. این حالت، ممکن است در دهانه رحم یا واژن ایجاد شده و در معاینه دوران بارداری توسط پزشک شناسایی شود.
راه های پیشگیری از زگیل تناسلی در حاملگی
اگرچه ابتلا به زگیل تناسلی در بارداری همیشه قابل پیشبینی نیست؛ اما با رعایت برخی نکات میتوان، احتمال بروز این مشکل را به حداقل رساند.
- دریافت واکسن HPV قبل از بارداری
- استفاده صحیح از کاندوم
- انجام تستهای منظم بیماریهای مقاربتی
- صداقت در روابط جنسی و اطلاعرسانی به شریک جنسی
- محدود کردن تعداد شرکای جنسی
- خودداری از شستشوی داخل واژن
پیشگیری از ابتلا به این عارضه، مقدمتر از درمان زگیل تناسلی در بارداری است.
تاثیر واکسن گارداسیل در بارداری
یکی از مهمترین روشهای پیشگیری از ابتلا به زگیل تناسلی حاملگی، تزریق واکسن گارداسیل است. این واکسن، میتواند از بدن در برابر انواع خاصی از ویروس پاپیلومای انسانی محافظت کند؛ از جمله آنهایی که منجر به زگیل تناسلی و حتی برخی سرطانها میشوند. این واکسنها، حتی در صورت ابتلا به یکی از انواع ویروس HPV، میتواند از شما در برابر گونههای خطرناکتر محافظت کند.
تاثیر زگیل تناسلی بر زایمان
زگیل تناسلی در دوران بارداری، خطری جدی برای مادر یا جنین ایجاد نمیکند؛ اما در برخی موارد میتواند روند زایمان را تحت تاثیر قرار دهد. زگیل تناسلی حاملگی، ممکن است به دلیل تغییرات هورمونی و ضعف سیستم ایمنی در این دوره، رشد سریعتری داشته باشد یا اندازه آن افزایش یابد. اگر زگیلها در ناحیه تناسلی یا واژن بسیار بزرگ شوند؛ ممکن است زایمان طبیعی را دشوار کرده و در موارد نادر، پزشک برای جلوگیری از پارگی بافت یا خونریزی، زایمان سزارین را توصیه کند.
اگرچه احتمال انتقال ویروس HPV به نوزاد بسیار کم است؛ اما در موارد نادری، نوزاد ممکن است پس از زایمان دچار مشکلات تنفسی ناشی از زگیلهای نای شود.
درمان زگیل تناسلی در بارداری
متداولترین روشهای درمان زگیل تناسلی در بارداری، به شرح زیر هستند:
| روش درمانی | توضیحات |
| عدم درمان در دوران بارداری | بیشتر پزشکان توصیه میکنند که زگیل تناسلی در بارداری درمان نشود، مگر در صورت رشد زیاد یا ایجاد مشکل؛ زیرا معمولا خطری برای جنین ایجاد نمیکند. |
| فریز کردن زگیل با نیتروژن مایع | روشی ایمن و نسبتا بدون درد است که با انجماد زگیل تناسلی حاملگی، باعث از بین رفتن آنها میشود. این روش، از اولین انتخابها در دوران بارداری است. |
| برداشتن زگیل با جراحی | در مواردی که زگیلها بزرگ یا مزاحم باشند، میتوان از جراحی برای حذف آنها استفاده کرد؛ چرا که این روش، سریع است. |
| لیزر درمانی | استفاده از جریان لیزر برای سوزاندن زگیلها، روشی است که در صورت درد شدید یا عدم پاسخ به روشهای دیگر توصیه میشود. |
| الکتروکوتر یا سوزاندن با برق | روشی موثر برای حذف زگیلها بوده و زمانی که زائدهها در نواحی غیرقابل دسترس باشند، انتخاب میگردد. |
| استفاده از اسید تریکلرواستیک (TCA) | یکی از گزینههای ایمن در دوران بارداری است که توسط پزشک انجام میشود. |
| پرهیز از کرمهای موضعی | استفاده از داروهای موضعی مانند پودوفیلوتوکسین و سایر کرمها، معمولا در بارداری ممنوع است؛ زیرا میتوانند برای جنین مضر باشند. |
| مراقبت و پایش بدون درمان فعال | در صورت کوچک بودن و کم تعداد بودن زگیلها، پزشک ممکن است تصمیم بگیرد فقط وضعیت را تحت نظر گرفته و درمان انجام ندهد، مگر در صورت رشد یا تغییر خارج از کنترل زائدهها. |
زگیل تناسلی به نوزاد منتقل می شود؟
احتمال انتقال زگیل تناسلی حاملگی از مادر به نوزاد، بسیار پایین است. مهمترین عارضهی احتمالی، بیماری نادر پاپیلوماز تنفسی عودکننده است که باعث ایجاد زگیل در ناحیه گلو و گرفتگی صدا در کودک میشود. زایمان سزارین نیز، تضمین کامل برای پیشگیری نیست. با این حال، در اکثر موارد نوزادان سالم به دنیا میآیند و جای نگرانی جدی وجود ندارد.
برای حفظ سلامت مادر و کودک، زگیل تناسلی در بارداری را جدی بگیرید
زگیل تناسلی در بارداری، معمولا مشکلات جدی برای مادر یا نوزاد ایجاد نمیکند؛ اما به دلیل احتمال رشد سریعتر زگیلها و برخی عوارض نادر مانند انتقال ویروس به نوزاد و ابتلا به بیماری پاپیلوماتوز تنفسی، مراقبتهای پزشکی و پیگیری منظم بسیار اهمیت دارد؛ بنابراین، لازم است که مادران باردار با پزشک خود مشورت کرده و هرگونه تغییرات را به دقت پیگیری کنند تا از سلامت خود و نوزادشان مطمئن شوند.
از این رو برای زگیل تناسلی در بارداری، میتوانید با دکتر فرشاد نامداری، فوق تخصص زگیل تناسلی و اورولوژی در تهران، به منظور دریافت مشاوره تخصصی و خدمات درمانی، در ارتباط باشید.
- شمارههای تماس: ۸۸۷۷۶۸۰۱, ۰۹۱۰۷۵۸۵۳۵۸
- آدرس مطب: شهر تهران، خیابان ولیعصر عج، ۳۰۰متر پایین تر از ونک، بالاتر از پل همت، بن بست سیدالشهدا، واقع در ساختمان رهام، پلاک ۸، واحد ۱
سوالات متداول درباره درمان و سلامت جنین
1. آیا زگیل تناسلی باعث ناباروری میشود؟
خیر، زگیل تناسلی به خودی خود باعث ناباروری نمیشود؛ اما درمانهای ناصحیح و خانگی ممکن است به بافتهای حساس آسیب بزند.
2. بهترین زمان برای درمان زگیل در بارداری چه زمانی است؟
اگر درمان ضروری باشد، معمولاً سه ماهه دوم بارداری بهترین زمان برای مداخلات ایمن است.
3. آیا لیزر زگیل در سه ماهه اول خطر دارد؟
به دلیل حساسیت بالای تشکیل اندامهای جنین، مداخلات تهاجمی در سه ماهه اول معمولاً مگر در موارد اورژانسی انجام نمیشود.
4. آیا زگیل تناسلی همیشه منجر به سزارین میشود؟
خیر، اکثر بیماران میتوانند زایمان طبیعی داشته باشند و فقط در موارد انسدادی سزارین توصیه میشود.
5. خطر انتقال HPV از طریق شیردهی چقدر است؟
خطر انتقال HPV از طریق شیر مادر گزارش نشده است و شیردهی برای مادران مبتلا ممنوع نیست.
6. آیا همسر هم باید همزمان درمان شود؟
بله، برای جلوگیری از عود مجدد ویروس (Ping-pong effect)، درمان همزمان همسر ضروری است.
7. علائم پاپیلوماتوز حنجره در نوزاد چیست؟
گرفتگی صدا یا مشکل در تنفس از علائم نادر آن است که باید توسط متخصص اطفال بررسی شود.
8. آیا زگیلها بعد از زایمان خود به خود رفع میشوند؟
در بسیاری از موارد، پس از بازگشت سطح هورمونها به حالت نرمال بعد از زایمان، ضایعات کوچکتر شده یا خودبهخود فروکش میکنند.
منبع
