یکی از انواع شایع عفونتهای ویروسی که در ناحیه مقعد یا اطراف آن ظاهر میشود، زگیل تناسلی مقعدی است و اغلب در اثر ویروس HPV، به وجود میآید. این زگیلها ممکن است بدون درد باشند؛ اما در بعضی افراد باعث خارش، ناراحتی یا خونریزی خفیف میشوند. زگیل تناسلی در مقعد، هم در مردان و هم در زنان دیده شده و معمولا از طریق تماس جنسی منتقل میشود. تشخیص و درمان زگیل تناسلی مقعدی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا عدم رسیدگی بهموقع میتواند باعث بیشتر شدن زگیلها و انتقال ویروس به شریک جنسی شود.
روشهای درمانی مختلفی مانند، داروهای موضعی، کرایوتراپی(انجماد)، لیزر درمانی یا جراحی برای رفع این زگیلها وجود دارد.
زگیل مقعدی به چه شکل است؟
زگیل مقعدی به چه شکل است؟ویروس پاپیلومای انسانی یا همان HPV، عامل اصلی ایجاد زگیلهای مقعدی است. این ویروس پس از ورود به پوست ناحیه مقعد، شروع به تکثیر کرده و باعث تغییر در ساختار سلولهای پوستی میشود. برخلاف تصور عموم، این ویروس فقط از طریق رابطه جنسی مستقیم منتقل نمیشود، بلکه تماس پوست با پوست ناحیه آلوده نیز برای سرایت آن کافی است.
بهطور کلی، بیش از 100 نوع مختلف از ویروس HPV وجود دارد که تنها تعدادی از آنها عامل ایجاد زگیل در ناحیه تناسلی و مقعد هستند. هنگامی که سیستم ایمنی بدن نتواند ویروس را به طور کامل پاکسازی کند، ضایعات پاپیلوماتوز (شبیه به گلکلم یا برجستگیهای کوچک) در سطح پوست ظاهر میشوند. این ضایعات میتوانند بهصورت تکی یا خوشهای در اطراف یا داخل کانال مقعد رشد کنند.
بسیاری از افراد ممکن است سالها ناقل ویروس باشند بدون اینکه علامتی نشان دهند. با این حال، در شرایطی که سیستم ایمنی تضعیف شود، ویروس فعال شده و علائم بالینی آشکار میگردند.
چه کسانی در معرض خطر ابتلا به زگیل مقعدی هستند؟
زگیل تناسلی مقعدی معمولا در اثر ابتلا به ویروس HPV ایجاد میشود و افرادی که از نظر جنسی فعال هستند، بیشترین خطر را برای ابتلا دارند. داشتن شرکای جنسی مختلف، رابطه جنسی مقعدی دریافت کننده و نداشتن رابطه محافظت شده، با استفاده از روشهای پیشگیری مانند کاندوم، از مهمترین عوامل خطر ابتلا به زگیل تناسلی در مقعد محسوب میشوند. در زنان، این عارضه میتواند پیچیدهتر باشد؛ به خصوص در دوران بارداری که تغییرات هورمونی و ایمنی میتوانند شرایط را برای بروز زگیل شدیدتر کنند؛
به همین دلیل، آشنایی با موضوعاتی مانند زگیل تناسلی در بارداری و پیگیری بهموقع برای درمان زگیل تناسلی مقعدی در زنان اهمیت زیادی دارد.
آیا زگیل تناسلی در مقعد خطرناک است؟
زگیل تناسلی در مقعد معمولا به دلیل ویروس HPV به وجود میآید. زگیل تناسلی مقعدی ممکن است باعث ایجاد ناراحتی، خارش یا حتی ترشح شود و در برخی موارد، مزاحمتهای جدیتری برای فرد ایجاد کند. بعضی از انواع HPV که باعث بروز زگیلها نمیشوند، با زیاد شدن خطر ابتلا به سرطان مقعد در ارتباط اند. نادیده گرفتن این زائدهها، میتواند باعث انتقال ویروس به دیگران شود. درمان زگیل تناسلی مقعدی، از طریق داروهای موضعی، کرایوتراپی یا جراحی انجام میشود.
زگیل تناسلی در مقعد چگونه ایجاد می شود؟
زگیل تناسلی در مقعد، اغلب در اثر عفونت با ویروس HPV ایجاد میشود. این ویروس یکی از رایجترین عفونتهای منتقل شده، از راه جنسی است. در ادامه مهمترین روشهای انتقال این ویروس را بیان میکنیم:
- رابطه جنسی مقعدی با فرد آلوده؛ تماس مستقیم ناحیه مقعد با پوست یا مایعات بدن فرد مبتلا، یکی از شایعترین مسیرهای انتقال است.
- تماس پوست با پوست؛ حتی بدون دخول، تماس نزدیک با ناحیه تناسلی یا مقعد فرد آلوده میتواند باعث انتقال ویروس شود.
- تماس دست با ناحیه مقعد؛ در بعضی موارد، لمس ناحیه مقعد با دست آلوده نیز میتواند عامل انتقال باشد.
- انتقال از فرد بدون علائم؛ افراد ممکن است آلوده به HPV باشند؛ اما نشانهای از زگیل نداشته باشند، با این حال همچنان قابلیت انتقال ویروس را دارند.
- سیستم ایمنی ضعیف؛ در مردان با سیستم ایمنی ضعیف، خطر بروز زگیل تناسلی مقعدی و پیشرفت آن بیشتر است.
برای درمان زگیل تناسلی مقعدی مردان، باید هر چه سریعتر به پزشک مراجعه شود تا جلوی بروز عوارضی مانند، نئوپلازی یا حتی خطر سرطان مقعد را گرفت.
علائم زگیل مقعدی در زنان و مردان
زگیل تناسلی مقعدی، ممکن است در ابتدا بدون علامت باشد و به همین دلیل بسیاری از افراد از ابتلای خود آگاه نیستند و با گذشت زمان، باعث ناراحتی یا تغییراتی در بافت این ناحیه شوند. تشخیص بهموقع و درمان زگیل تناسلی مقعدی، بسیار مهم است. در ادامه به مهمترین علائم زگیل تناسلی در مقعد اشاره میکنیم.
برجستگیهای قابل مشاهده
زگیلها اغلب به صورت برجستگیهای کوچک، نرم و برآمده در ناحیه مقعد ظاهر میشوند که ممکن است به رنگ پوست، صورتی، زرد یا قهوهای روشن باشند. این زائدهها، گاهی بهصورت خوشهای نیز دیده میشوند.
خارش در ناحیه مقعد
یکی از علائم شایع، احساس خارش مداوم یا متناوب در اطراف یا داخل ناحیه مقعد است که معمولا با افزایش تعداد زگیلها شدت هم بیشتر میشود.
خونریزی مقعدی
در مواردی که زگیلها تحریک یا آسیب ببینند؛ ممکن است خونریزی خفیفی از ناحیه مقعد ایجاد شود.
ترشح
زگیل تناسلی در مقعد، به خصوص اگر در داخل کانال مقعد قرار داشته باشد، میتواند باعث ترشح مخاطی شود.
احساس وجود توده
بعضی از افراد احساس میکنند جسمی خارجی یا تودهای در ناحیه مقعد وجود دارد که ناشی از رشد زگیلها است. بعضی از زگیلها ممکن است خود به خود ناپدید شوند؛ اما در درمان زگیل تناسلی مقعدی مردان و زنان، مراجعه به پزشک ضروری است.
علائم بالینی زگیل مقعدی در زنان
نشانههای ظاهری و تغییرات بافتی
بیمارانی را به یاد دارم که به تصور وجود هموروئید مراجعه کرده بودند، اما در معاینه بالینی، ضایعاتی با ظاهر گلکلمی یا برجستگیهای گوشتی ریز در حاشیه مقعد مشاهده شد. این ضایعات معمولا همرنگ پوست یا کمی تیرهتر هستند و بافت آنها نسبت به پوست اطراف سفتتر حس میشود.
این تغییرات بافتی در مراحل اولیه ممکن است بسیار کوچک باشند و تنها با لمس دقیق توسط خود فرد یا پزشک احساس شوند. در برخی مراجعان، این ضایعات بهقدری ناچیز هستند که تنها در معاینات دورهای یا چکآپهای معمول تشخیص داده میشوند، اما نادیده گرفتن آنها میتواند منجر به گسترش سریع ضایعات در بافتهای نرم اطراف شود.
علائم همراه با خارش و خونریزی
زگیلهای مقعدی برخلاف تصور بسیاری، لزوما همیشه دردناک نیستند؛ در واقع، شایعترین علامت در زنان، خارش مداوم در ناحیه مقعد است که در طول روز یا پس از دفع مدفوع شدت میگیرد؛ در برخی موارد، به دلیل اصطکاک ناشی از حرکت یا تماس لباس، ممکن است فرد دچار خونریزیهای جزئی یا ترشحات غیرطبیعی شود.
Anal warts are caused by the human papillomavirus (HPV), a sexually transmitted infection. Anal warts can be small and painless, but they may cause itching, bleeding, or discharge.
(ترجمه: زگیلهای مقعدی توسط ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) که یک عفونت مقاربتی است ایجاد میشوند. زگیلهای مقعدی ممکن است کوچک و بدون درد باشند، اما میتوانند باعث خارش، خونریزی یا ترشحات شوند.) – منبع: Mayo Clinic
تشخیص زگیل تناسلی در مقعد
تشخیص زگیل تناسلی در مقعد با معاینه فیزیکی توسط پزشک متخصص انجام میشود. در این روش، پزشک با بررسی پوست اطراف و داخل ناحیه مقعد، وجود زائدههای کوچک و گلکلمی شکل را بررسی میکند. استفاده از آنوسکوپ برای مشاهده زگیلهای داخلی در مواردی که زگیلها در داخل کانال مقعد قرار دارند، روش رایجی است. در موارد خاص که تشخیص قطعی نیست یا زگیلها ظاهر غیرمعمول دارند، پزشک ممکن است بیوپسی انجام دهد. این کار شامل برداشتن نمونهای کوچک از زگیل برای بررسی دقیقتر زیر میکروسکوپ است؛
همچنین، گاهی برای آشکارسازی زگیلها از محلول اسید استیک، استفاده میشود که باعث سفید شدن نواحی آلوده میشود. درمان زگیل تناسلی مقعدی در زنان، بعد از تشخیص دقیق، باید زیر نظر پزشک پیگیری شود.
تفاوت زگیل مقعدی با سایر بیماریهای ناحیه مقعد | تفاوت با هموروئید و شقاق
تشخیص افتراقی بین زگیل مقعدی و سایر بیماریها از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا رویکرد درمانی آنها کاملاً متفاوت است. در حالی که هموروئید (بواسیر) ناشی از تورم عروق و شقاق (فیشر) ناشی از زخمهای خطی در کانال مقعد است، زگیلهای مقعدی ماهیت ویروسی داشته و رشد تودهای دارند.
تجربه نشان داده است که بسیاری از بیماران به اشتباه از پمادهای ضد هموروئید برای درمان ضایعات زگیلی استفاده میکنند که نه تنها تأثیری ندارد، بلکه به دلیل رطوبت ناشی از پمادها، میتواند باعث گسترش بیشتر ویروس شود. تفاوت کلیدی در این است که زگیلها بافتهای پاپیلوماتوز و برجسته ایجاد میکنند، در حالی که شقاق با درد شدید هنگام دفع و خونریزی روشن همراه است.
درمان زگیل تناسلی مقعدی
درمان زگیل تناسلی مقعدی به عوامل مختلفی مانند اندازه، محل قرارگیری و تعداد زگیلها بستگی دارد. زگیل تناسلی در مقعد، ممکن است بدون درد یا همراه با خارش و ناراحتی باشد. در جدول زیر، انواع روشهای درمان زگیل تناسلی مقعدی مردان و دیگر افراد را با توضیح مختصر بیان میکنیم.
| روش درمان | توضیحات |
| ایمیکیمود | کرمی که سیستم ایمنی را برای مقابله با زگیلها تحریک میکند؛ 3 بار در هفته تا 16 هفته استفاده میشود. |
| پودوفیلوکس | محلول یا ژلی که مستقیما زگیلها را از بین میبرد؛ طی دورههای سه روزه استفاده میشود. |
| پودوفیلین | محلولی که توسط پزشک برای از بین بردن زگیلها به کار میرود. |
| TCA یا BCA | اسیدهایی که برای سوزاندن بافت زگیل توسط پزشک استفاده میشوند. |
| کرایوتراپی | انجماد زگیلها با نیتروژن مایع که باعث افتادن آنها میشود. |
| الکتروکوتر | سوزاندن زگیلها با جریان برق؛ برای زگیلهای مقاوم مناسب است. |
| لیزر درمانی | استفاده از نور لیزر برای تخریب بافت زگیل. |
| جراحی | برای زگیلهای بزرگ یا داخلی که به درمانهای دیگر پاسخ نمیدهند، انجام میشود. |
مشاوره با پزشک برای انتخاب مناسبترین روش درمانی، پیگیری منظم و رعایت اصول بهداشتی جهت پیشگیری از بازگشت زگیلها بسیار مهم است.
درمان خانگی زگیل تناسلی در مقعد
درمان خانگی زگیل تناسلی در مقعد، باید با احتیاط بسیار زیاد انجام شود؛ چون زگیل تناسلی مقعدی به دلیل ناحیه حساس مقعد، میتواند در صورت درمان نادرست باعث تحریک، درد یا بیشتر شدن عفونت شود. روشهایی مانند استفاده از سرکه سیب رقیقشده، روغن درخت چای(با روغن حامل) و سیر لهشده از جمله گزینههای مطرحشده در طب سنتی هستند.زگیل تناسلی در مقعد با زگیلهای پوستی معمولی متفاوت است و درمان آن باید با مشورت پزشک انجام شود.
درمان زگیل تناسلی مقعدی در زنان، نیز نیازمند دقت بیشتری است؛ زیرا ممکن است با ناحیه تناسلی و مجرای واژن در ارتباط باشد.
آیا زگیلهای مقعدی مسری هستند؟
زگیلهای مقعدی کاملا مسری هستند. این ویروس از طریق تماس مستقیم پوست با پوست یا غشای مخاطی فرد آلوده منتقل میشود؛ حتی اگر زگیلها هنوز ظاهر نشده باشند، راههای انتقال شامل رابطه جنسی واژینال، دهانی یا مقعدی و حتی استفاده مشترک از وسایلی مانند حوله یا تیغ است؛ به همین دلیل، آگاهی و پیشگیری اهمیت زیادی دارد. افرادی که به زگیل تناسلی مقعدی مبتلا هستند، باید با شرکای جنسی خود شفاف باشند و از روشهای محافظتی استفاده کنند؛
همچنین، درمان زگیل تناسلی مقعدی مردان و زنان، باید زیر نظر پزشک انجام شود تا از انتقال بیشتر ویروس جلوگیری شود. درمان زگیل تناسلی مقعدی در زنان به دلیل حساسیت ناحیه، نیازمند دقت و مراقبت بیشتری است.
آیا زگیل تناسلی در مقعد درد دارد؟
زگیل تناسلی مقعدی معمولا بدون درد است؛ اما در بعضی موارد میتواند باعث ناراحتی یا درد شود. بیشتر افراد ممکن است، تا مدتها از وجود این زگیلها بیاطلاع باشند؛ زیرا در بسیاری از موارد هیچ علامت واضحی ندارند. با این حال، اگر زگیلها بزرگ شوند یا با لباس تماس زیادی پیدا کنند؛ ممکن است تحریک شده و درد یا خارش ایجاد کنند. همچنین، گاهی اوقات هنگام اجابت مزاج، زگیلها میتوانند خونریزی کنند یا احساس ناخوشایندی در ناحیه مقعد ایجاد نمایند؛
به همین دلیل، در صورت مشاهده هرگونه علائم غیرعادی، مشورت با پزشک برای درمان زگیل تناسلی مقعدی مهم است. درمان زگیل تناسلی مقعدی در زنان نیز به دلیل حساسیت این ناحیه اهمیت زیادی دارد.
چگونه میتوانم از ابتلا به زگیل مقعدی جلوگیری کنم؟
برای جلوگیری از ابتلا به زگیل تناسلی مقعدی، مهمترین روش، دریافت واکسن HPV است که میتواند از بسیاری از گونههای ویروس پاپیلومای انسانی جلوگیری کند؛ همچنین، استفاده مداوم از کاندوم در رابطههای جنسی چه مقعدی، چه واژینال یا دهانی به میزان زیادی، خطر انتقال HPV را کم میکند. محدود کردن تعداد شرکای جنسی، پرهیز از تماس جنسی با افراد مبتلا و عدم استفاده مشترک از وسایل شخصی مانند اسباببازیهای جنسی نیز توصیه میشود.
از دیگر روشهای مهم پیشگیری میتوان به ترک سیگار و انجام منظم آزمایشهای STI اشاره کرد. در صورت بروز هرگونه علائم، مراجعه به پزشک برای درمان زگیل تناسلی مقعدی الزامی است.
احتمال برگشت زگیل تناسلی در مقعد هست؟
احتمال بازگشت زگیل تناسلی مقعدی حتی بعد از درمان وجود دارد؛ زیرا HPV که عامل اصلی این زگیلهاست، میتواند به طور پنهان در بدن باقی بماند. درمان زگیل تناسلی مقعدی، معمولا فقط زگیلهای قابل مشاهده را از بین میبرد و به طور کامل ویروس را از بین نمیبرد؛ بنابراین احتمال عود زگیلها وجود دارد. این زگیلها ممکن است در همان ناحیه قبلی یا در بخشهای دیگری از مقعد ظاهر شوند؛ به خصوص در مردان، به دلیل عدم بروز علائم واضح، عود بیماری ممکن است دیرتر تشخیص داده شود.
درمان زگیل تناسلی مقعدی مردان باید تحت نظر پزشک انجام شود تا در صورت بازگشت بیماری، مداخله سریع انجام شود.
پیشگیری از انتقال و بازگشت مجدد زگیل مقعدی
پیشگیری از بازگشت زگیلها نیازمند تقویت سیستم ایمنی بدن و رعایت بهداشت فردی است. از آنجایی که ویروس ممکن است در بافتهای مجاور خفته بماند، پیگیریهای پس از درمان ضروری است. استفاده از واکسن گارداسیل (قبل از ابتلا به تیپهای خطرناک) بهترین راهکار برای کاهش خطر ابتلا و پیشگیری از انواع خاصی از HPV محسوب میشود.
پس از درمان، توصیه میشود که معاینات دورهای برای چند ماه انجام شود تا در صورت ظهور مجدد ضایعات، بلافاصله مداخله صورت گیرد. پرهیز از رفتارهای پرخطر و اطمینان از سلامت شریک جنسی نیز از اصول اساسی در کنترل این بیماری است.
اهمیت انتخاب پزشک مناسب برای درمان زگیل مقعدی
مراجعه بهموقع به پزشک متخصص، برای تشخیص و درمان زگیل تناسلی مقعدی اهمیت زیادی دارد. زگیل تناسلی مقعدی میتواند نشانهای از ابتلا به ویروس HPV باشد که در صورت بیتوجهی، خطر انتقال به دیگران و بیشتر شدن آن افزایش پیدا میکند. بسیاری از افراد به دلیل شرم یا ترس از مراجعه به پزشک، از پیگیری بیماری خود خودداری میکنند؛ اما آگاهی و اقدام زودهنگام میتواند روند درمان را بسیار سادهتر کند.
در صورتی که با علائمی مانند زائدههای کوچک اطراف مقعد مواجه شدید، بهتر است در اسرع وقت به پزشک همچون دکتر نامداری، فوق تخصص زگیل تناسلی در مقعد و اورولوژی در تهران، مراجعه کنید.
- شمارههای تماس: ۸۸۷۷۶۸۰۱, ۰۹۱۰۷۵۸۵۳۵۸
- آدرس مطب: شهر تهران، خیابان ولیعصر عج، ۳۰۰ متر پایینتر از ونک، بالاتر از پل همت، بن بست سیدالشهدا، واقع در ساختمان رهام، پلاک ۸، واحد ۱
سوالات متداول درباره زگیل مقعدی
- 1. آیا زگیل مقعدی خودبهخود از بین میرود؟ خیر؛ اگرچه سیستم ایمنی گاهی ویروس را کنترل میکند، اما زگیلهای ایجاد شده معمولاً به درمان پزشکی نیاز دارند.
- 2. تفاوت زگیل تناسلی و مقعدی چیست؟ هر دو ناشی از HPV هستند؛ زگیل تناسلی روی اندام جنسی و زگیل مقعدی در اطراف یا داخل کانال مقعد ایجاد میشود.
- 3. آیا این زگیلها دردناک هستند؟ معمولاً بدون درد هستند، مگر اینکه در اثر سایش زخمی شده یا در جای حساسی باشند که باعث خارش و خونریزی شود.
- 4. نقش واکسن گارداسیل در پیشگیری چیست؟ این واکسن از ابتلا به شایعترین تیپهای HPV عامل زگیل و سرطان دهانه رحم و مقعد جلوگیری میکند.
- 5. آیا زگیل مقعدی باعث سرطان میشود؟ برخی تیپهای پرخطر HPV در صورت عدم درمان طولانیمدت، میتوانند ریسک سرطان مقعد را افزایش دهند.
- 6. مدت زمان دوره نقاهت درمان چقدر است؟ بسته به روش انتخابی (لیزر یا جراحی)، معمولاً از چند روز تا دو هفته برای بهبودی کامل نیاز است.
- 7. آیا رابطه جنسی باعث انتقال میشود؟ بله، انتقال از طریق تماس پوست با پوست یا رابطه جنسی در صورت وجود ضایعات فعال، بسیار بالاست.
- 8. بهترین متخصص برای درمان زگیل مقعدی کیست؟ متخصصین اورولوژی، متخصصین بیماریهای عفونی یا جراحان کولورکتال بهترین تخصص برای مدیریت این بیماری هستند.
منابع:
