با وجود آنکه عمل جراحی سرطان پروستات، میتواند طول عمر بیمار را افزایش دهد و جلوی انتشار سرطان را بگیرد؛ اما مانند هر عمل بزرگ دیگری عوارض خاص خود را دارد. این عوارض از مشکلات موقتی، تا آثار بلندمدت بر کیفیت زندگی فرد متفاوتاند و به شرایط عمومی بدن، سن، مهارت جراح، نوع عمل و وضعیت سلامتی پس از جراحی بستگی دارند. پس از جراحی سرطان پروستات، برخی بیماران دچار مشکلاتی مانند نشت ادرار، ضعف در کنترل مثانه، سوزش و درد در هنگام ادرار یا حتی اختلال در عملکرد جنسی میشوند.
گاهی نیز التهاب بافتی و ورم در ناحیه لگن دیده میشود که نیاز به مراقبت دقیق دارد. عوارض این عمل، ممکن است کوتاهمدت باشد؛ اما برخی اثرات، مانند بیاختیاری یا اختلالات جنسی، میتوانند ادامهدار باشند. آگاهی کامل از این عوارض به بیماران کمک میکند تا قبل از تصمیم به جراحی، دید درستی از وضعیت پس از عمل به دست آورند و مراقبتهای لازم را بهموقع انجام دهند. تمام این موارد زمانی بهتر کنترل میشوند که بیمار از ابتدا تحت نظر پزشک متخصص بوده و دستورات مراقبتی را دقیق رعایت کند.
عوارض عمل جراحی پروستات چیست؟
عوارض عمل سرطان پروستات، عمدتا به سه دسته اصلی یعنی، مشکلات مربوط به سیستم ادراری، چالشهای مرتبط با عملکرد جنسی و عوارض عمومی جراحی مانند درد و عفونت تقسیم میشوند. هدف از آگاهی درباره این موارد؛ امادگی بیمار برای مدیریت بهتر دوره نقاهت است و خوشبختانه پیشرفتهای صورتگرفته در زمینه جراحی سرطان پروستات، به کاهش چشمگیر این عوارض کمک کرده است.
عوارض احتمالی حین انجام جراحی
هر عمل جراحی بزرگی، از جمله رادیکال پروستاتکتومی، با خطراتی همراه است که ممکن است حین یا پس از انجام آن بروز کنند. واکنشهای نامطلوب به داروی بیهوشی، خونریزی بیش از حد انتظار یا تشکیل لخته خون از جمله این موارد هستند؛ همچنین، به دلیل نزدیکی پروستات به ارگانهای دیگر، احتمال آسیب دیدن ساختارهای مجاور مانند راستروده، مثانه یا حالبها وجود دارد، هرچند این اتفاق بسیار نادر است. عفونت پس از جراحی میتواند منجر به التهاب در ناحیه لگن شود که این وضعیت نیاز به توجه پزشکی دارد.
عوارض شایع بلندمدت پس از جراحی
برخی از عوارض، ممکن است تا ماهها یا حتی سالها پس از جراحی باقی بمانند و تاثیر قابل توجهی بر زندگی روزمره بیمار بگذارند. مدیریت صحیح این عوارض بلندمدت، بخش مهمی از فرایند بهبودی کامل محسوب میشود و نیازمند همکاری نزدیک بیمار با تیم درمانی است.
بی اختیاری ادراری
بیاختیاری ادراری، یعنی نشت غیرارادی ادرار، یکی از شایعترین عوارض پس از عمل است. این مشکل به دلیل آسیب احتمالی به عضله اسفنکتر که مسئول کنترل جریان ادرار است، رخ میدهد. معمولا بیماران دچار بیاختیاری استرسی میشوند، به این معنا که با فعالیتهایی مانند سرفه، عطسه، خندیدن یا بلند کردن اجسام سنگین، دچار نشت ادرار میشوند. خوشبختانه، این عارضه در بیشتر افراد به مرور زمان، طی چند هفته تا چند ماه، به طور قابل توجهی بهبود مییابد.
اختلال نعوظ و مشکلات جنسی
عملکرد جنسی اغلب پس از این جراحی تحت تاثیر قرار میگیرد. اعصاب مسئول ایجاد نعوظ، دو دسته بسیار ظریف هستند که از دو طرف پروستات عبور میکنند. حتی در جراحیهای محافظهکارانه با حفظ عصب، این اعصاب ممکن است دچار کشیدگی یا آسیب شوند که نتیجه آن اختلال نعوظ است. بهبودی عملکرد نعوظ، فرایندی تدریجی است و ممکن است دو سال یا بیشتر طول بکشد. سایر تغییرات شامل ارگاسم خشک، یعنی رسیدن به اوج لذت جنسی بدون خروج منی و کاهش احتمالی طول آلت تناسلی میشود.
درد مزمن پس از پروستاتکتومی
تعداد کمی از بیماران، ممکن است پس از بهبودی کامل از جراحی، همچنان دردی مزمن را در ناحیه لگن، کشاله ران یا محل برشهای جراحی تجربه کنند. این درد که به آن سندرم درد پس از پروستاتکتومی گفته میشود، میتواند ناشی از آسیب به اعصاب کوچک یا تشکیل بافت اسکار داخلی باشد. اگرچه این عارضه شایع نیست؛ اما میتواند کیفیت زندگی را کاهش دهد و نیازمند رویکردهای تخصصی مدیریت درد خواهد بود.
مشکلات روده و یبوست
به دلیل نزدیکی بسیار زیاد پروستات به راستروده، عملکرد روده نیز میتواند به طور موقت تحت تاثیر قرار گیرد. برخی بیماران ممکن است پس از جراحی دچار یبوست، اسهال، یا احساس فوریت در دفع مدفوع شوند. این مشکلات معمولا خفیف هستند و طی چند هفته با تنظیم رژیم غذایی و بازگشت به فعالیتهای عادی برطرف میشوند. آسیب جدی و دائمی به روده بسیار نادر است.
خونریزی، سوزش و تنگی مجرا
وجود مقدار کمی خون در ادرار برای چند روز تا چند هفته پس از جراحی، طبیعی است و به تدریج برطرف میشود. سوزش ادرار نیز در روزهای ابتدایی شایع است. یکی از عوارض دیررس، تنگی مجرای ادرار است که در محل اتصال مجرا به مثانه رخ میدهد. این تنگی، به دلیل تشکیل بافت اسکار ایجاد میشود و میتواند جریان ادرار را ضعیف کند.
پیامد تورم و لنف ادم پس از عمل جراحی سرطان پروستات
در بسیاری از موارد، جراح برای ارزیابی میزان گسترش سرطان، غدد لنفاوی لگن را نیز همراه با پروستات برمیدارد. سیستم لنفاوی، مسئول تخلیه مایعات اضافی از بافتها است. حذف این غدد میتواند فرایند تخلیه مایع لنفاوی از پاها و ناحیه تناسلی را مختل کند و منجر به وضعیتی به نام لنف ادم شود. لنف ادم باعث تورم، احساس سنگینی و سفتی در پاها، کیسه بیضه، یا آلت تناسلی میشود. این مشکل اگرچه شیوع بالایی ندارد؛ اما میتواند یک مشکل مزمن باشد و نیازمند مدیریت با روشهایی مانند فیزیوتراپی، بانداژهای فشاری و ماساژهای تخصصی است.
عوارض نادر جراحی پروستات
علاوه بر موارد شایع، برخی عوارض با احتمال وقوع بسیار کمتر نیز وجود دارند که آگاهی از آنها برای بیماران مفید است. این پیامدها اغلب با انتخاب یک مرکز درمانی مجهز و جراح باتجربه مانند دکتر نامداری، به حداقل میرسند.
- فتق یا هرنی در محل برشهای جراحی، بهویژه در جراحی باز
- آسیب پایدار و دائمی به روده یا مثانه که نیازمند جراحی ترمیمی باشد
- تشکیل لختههای خون در عروق عمقی پاها که پتانسیل حرکت به سمت ریهها را دارند
- عوارض قلبی یا ریوی مرتبط با فرایند بیهوشی عمومی
این موارد بسیار نادر هستند و تیم پزشکی همواره با اقدامات پیشگیرانه، مانند تجویز داروهای ضدانعقاد و تشویق بیمار به حرکت زودهنگام پس از عمل، تلاش میکند تا احتمال وقوع آنها را به صفر نزدیک کند.
کاهش عوارض پس از جراحی سرطان پروستات
اگرچه نمیتوان تمام عوارض را به طور کامل حذف کرد؛ اما بیماران با انجام اقدامات مشخصی قبل و بعد از جراحی، میتوانند نقش فعالی در کاهش شدت و دوره بهبودی این عوارض ایفا کنند. همکاری با تیم درمانی و پیروی دقیق از دستورالعملها کلید موفقیت در این مسیر است.
| اقدام | توضیح |
| انتخاب جراح باتجربه | مهارت جراح، بهویژه در تکنیکهای حفظ عصب، مهمترین عامل در کاهش عوارض جنسی و ادراری است. |
| انجام تمرینات کگل | تقویت عضلات کف لگن قبل و بعد از جراحی، به بهبود سریعتر کنترل ادرار کمک شایانی میکند. |
| پیروی از دستورات پزشک | مصرف منظم داروها، مراقبت از زخم و رعایت محدودیتهای فعالیتی در دوره نقاهت ضروری است. |
| رژیم غذایی سالم | مصرف فیبر کافی برای جلوگیری از یبوست و نوشیدن مایعات فراوان برای سلامت سیستم ادراری مهم است. |
| ترک سیگار و الکل | سیگار و الکل فرایند بهبودی را مختل میکنند و میتوانند خطر عوارض را افزایش دهند. |
| توانبخشی جنسی | شروع زودهنگام برنامههای توانبخشی، طبق نظر پزشک، میتواند به بازگشت سریعتر عملکرد نعوظ کمک کند. |
پیروی از این راهکارها نه تنها به کاهش عوارض فیزیکی کمک میکند؛ بلکه با دادن احساس کنترل به بیمار، تاثیر مثبتی بر روحیه و سلامت روانی او در مسیر بهبودی دارد. درنهایت، پیشنهاد میشود برای کاهش عوارض بعد از عمل جراحی سرطان پروستات، به دکتر فرشاد نامداری، فوق تخصص اورولوژی و بیماریهای دستگاههای ادراری در تهران، مراجعه کنید.
- شماره تلفنها: ۸۸۷۷۶۸۰۱, ۰۹۱۰۷۵۸۵۳۵۸
- آدرس: تهران، خیابان ولیعصر عج، ۳۰۰متر پایین تر از ونک، بالاتر از پل همت، بن بست سیدالشهدا، ساختمان رهام، پلاک ۸، واحد ۱
منبع
side-effects-radical-prostatectomy
problems-after-prostate-surgery
