شاید شما هم با سوال پروستاتیت چیست مواجه شده باشید. پروستاتیت، به التهاب و ورم غده پروستات گفته میشود. پروستات غدهای کوچک در مردان است که زیر مثانه قرار دارد و مایعی را تولید میکند که به تغذیه و انتقال اسپرم کمک میکند. وقتی این غده ملتهب شود، فرد علائم دردناک و آزاردهندهای را تجربه خواهد کرد. برخلاف تصور عمومی این بیماری فقط مخصوص مردان مسن نیست و میتواند مردان در هر سنی را درگیر کند. سوال مهم دیگری که ممکن است برای شما پیش بیاید، این است که التهاب پروستات چیست و چه انواعی دارد.
این بیماری به چهار دسته اصلی تقسیم میشود. پروستاتیت باکتریایی حاد که با عفونت ناگهانی همراه است. پروستاتیت باکتریایی مزمن که عفونت آن مدام تکرار میشود. سندرم درد مزمن لگنی که شایعترین نوع است و علت باکتریایی ندارد. در نهایت پروستاتیت التهابی بدون علامت که هیچ نشانهای در فرد ایجاد نمیکند. در ادامه این مطلب از وبسایت دکتر نامداری، به بررسی کامل این موضوع میپردازیم.
انواع پروستاتیت کدامند؟ (طبقهبندی رسمی NIH)
پزشکان برای تشخیص دقیقتر و انتخاب بهترین روش درمانی، این بیماری را به چهار دسته اصلی تقسیمبندی میکنند. هر کدام از این انواع علت، علائم و رویکرد درمانی متفاوتی دارند. درک تفاوت بین این چهار نوع، به شما کمک میکند تا بهتر متوجه شوید پروستاتیت چیست و چگونه مدیریت میشود.
| نوع پروستاتیت | نام کامل | علت اصلی | ویژگی کلیدی |
| نوع I | پروستاتیت باکتریایی حاد | عفونت باکتریایی | شروع ناگهانی علائم شدید مانند تب و درد |
| نوع II | پروستاتیت باکتریایی مزمن | عفونت باکتریایی تکرارشونده | علائم خفیفتر اما مداوم و بازگشتپذیر |
| نوع III | سندرم درد مزمن لگنی | اغلب ناشناخته، غیرباکتریایی | درد مزمن در لگن بدون وجود عفونت باکتریایی |
| نوع IV | پروستاتیت التهابی بدون علامت | ناشناخته | التهاب پروستات بدون هیچگونه علامتی در فرد |
این طبقهبندی، به پزشک کمک میکند تا بفهمد التهاب پروستات چیست و منشا آن کجاست. توجه به مواد غذایی مفید برای پروستات و کاهش استرس، میتواند به کنترل علائم کمک شایانی کند و از التهاب پروستات جلوگیری کند.
نوع I؛ پروستاتیت باکتریایی حاد (Acute Bacterial Prostatitis)
این نوع پروستاتیت، به دلیل عفونت ناگهانی باکتریایی در غده پروستات رخ میدهد. علائم آن شدید و ناگهانی هستند و فرد ممکن است تب و لرز، درد شدید در ناحیه تناسلی یا لگن و علائم ادراری شدید را تجربه کند.
التهاب باکتریایی حاد پروستات، نباید با بیماریهای دیگر اشتباه گرفته شود؛ در حالی که پروستاتیت یک التهاب است، شرایط جدیتری مانند سرطان پروستات وجود دارد که ممکن است به روشهای درمانی پیچیدهتری مانند عمل جراحی سرطان پروستات نیاز داشته باشد. تشخیص دقیق توسط پزشک، برای تفکیک این دو بیماری ضروری است.
نوع II؛ پروستاتیت باکتریایی مزمن (Chronic Bacterial Prostatitis)
پروستاتیت باکتریایی مزمن، به دلیل عفونتهای باکتریایی تکرارشونده یا مداوم در پروستات ایجاد میشود. علائم آن معمولا از نوع حاد خفیفتر است؛ اما برای مدت طولانیتری ادامه دارد. ممکن است فرد دورههایی از بهبود و عود بیماری را تجربه کند. علائم شامل سوزش ادرار، تکرر ادرار به خصوص در شب و درد مبهم در ناحیه لگن یا کمر است.
نوع III؛ سندرم درد مزمن لگنی (CP/CPPS) – شایعترین نوع
این نوع، شایعترین شکل پروستاتیت است و حداقل ۹۰ درصد موارد را شامل میشود. مشخصه اصلی آن درد مداوم در ناحیه لگن برای حداقل سه ماه است بدون اینکه شواهدی از عفونت باکتریایی وجود داشته باشد. هنوز مشخص نیست که دقیقا علت التهاب پروستات چیست؛ اما در این نوع، عواملی مانند استرس، آسیب عصبی و واکنش سیستم ایمنی ممکن است نقش داشته باشند. سندروم درد مزمن لگنی خود به دو زیرگروه تقسیم میشود.
وع IIIA؛ التهابی
در این حالت، در نمونههای ادرار، مایع منی یا ترشحات پروستات سلولهای التهابی مانند گلبولهای سفید خون یافت میشود؛ اما کشت باکتری منفی است. این یعنی التهاب وجود دارد ولی عامل آن باکتری نیست.
نوع IIIB؛ غیر التهابی
در این زیرگروه، فرد علائم درد را دارد؛ اما هیچ نشانهای از التهاب یا عفونت باکتریایی در آزمایشها دیده نمیشود. مدیریت نوع غیر التهابی معمولا بر کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی با روشهای مختلف متمرکز است. مدیریت استرس و مشکلات عصبی در این بیماران اهمیت دارد.
نوع IV؛ پروستاتیت التهابی بدون علامت (Asymptomatic Inflammatory Prostatitis)
در نوع پنجم، التهاب در پروستات وجود دارد؛ اما فرد هیچگونه علامتی احساس نمیکند. این وضعیت معمولا به صورت تصادفی هنگام بررسی بیماریهای دیگر مانند ناباروری یا سرطان پروستات کشف میشود. از آنجا که علائمی وجود ندارد، این نوع معمولا به درمان نیازی ندارد.
علت ایجاد پروستاتیت چیست؟
پاسخ به سوال پروستاتیت چیست، بدون بررسی علل آن کامل نمیشود. دلایل بروز التهاب پروستات بسته به نوع آن متفاوت است و میتوان آنها را به دو دسته اصلی باکتریایی و غیرباکتریایی، تقسیم کرد.
علل باکتریایی؛ چگونه باکتریها به پروستات میرسند؟
در پروستاتیت باکتریایی حاد و مزمن، باکتریها عامل اصلی بیماری هستند. این باکتریها، میتوانند از طریق مجرای ادرار به سمت بالا حرکت کرده و پروستات را آلوده کنند. گاهی اوقات، عفونت از سایر نقاط بدن از طریق جریان خون به پروستات میرسد. عفونتهای ادراری درماننشده یا استفاده از سوند ادراری میتوانند خطر ورود باکتری به پروستات را افزایش دهند.
علل غیرباکتریایی؛ از آسیب عصبی و استرس تا واکنش سیستم ایمنی
در سندرم درد مزمن لگنی یا نوع سوم، علت دقیق همیشه مشخص نیست. متخصصان معتقدند ترکیبی از عوامل ممکن است در بروز آن نقش داشته باشند. آسیب به اعصاب ناحیه لگن به دنبال جراحی یا ضربه، استرس شدید که باعث انقباض عضلات کف لگن میشود و واکنش غیرطبیعی سیستم ایمنی بدن به یک عفونت قبلی از جمله محتملترین دلایل هستند. درک اینکه التهاب پروستات چیست، در این حالت پیچیدهتر از انواع باکتریایی است.
شایعترین علائم پروستاتیت که باید بشناسید
شایعترین علائم پروستاتیت که باید بشناسیدعلائم پروستاتیت میتواند بسیار متنوع باشد و از فردی به فرد دیگر تفاوت کند. این نشانهها ممکن است به آرامی یا به صورت ناگهانی ظاهر شوند. دانستن این علائم کمک میکند تا بفهمید پروستاتیت چیست و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید.
- درد یا احساس سوزش هنگام ادرار کردن
- مشکل در شروع ادرار یا جریان ضعیف و منقطع ادرار
- تکرر ادرار به ویژه در طول شب
- احساس نیاز فوری و شدید به ادرار کردن
- ادرار کدر یا وجود خون در ادرار
- درد در ناحیه شکم، کشاله ران یا پایین کمر
- درد در ناحیه بین کیسه بیضه و مقعد
- درد یا ناراحتی در آلت تناسلی یا بیضهها
- درد هنگام انزال
- علائمی شبیه به آنفولانزا مانند تب و لرز در نوع باکتریایی حاد
این علائم نشان میدهد که التهاب پروستات چیست و چقدر میتواند گسترده باشد. وجود هر یک از این نشانهها به خصوص اگر مداوم باشند زنگ خطری برای مراجعه به متخصص اورولوژی است تا علت دقیق بررسی شود و درمان مناسب آغاز گردد.
لیست علائم هشداردهندهای که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند
برخی علائم پروستاتیت، نشاندهنده یک وضعیت اورژانسی هستند و نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارند. در صورت مشاهده هر یک از این موارد باید بدون معطلی به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کنید.
- ناتوانی کامل در ادرار کردن: اگر به طور کامل قادر به تخلیه ادرار خود نیستید.
- تب بالا همراه با لرز: این علائم میتوانند نشانه یک عفونت جدی و گسترده در بدن باشند.
- درد شدید و غیرقابل تحمل: دردی که در ناحیه لگن، کشاله ران یا دستگاه تناسلی بسیار شدید و طاقتفرسا است.
- مشاهده خون در ادرار: وجود خون در ادرار (هماچوری) همیشه نیاز به بررسی فوری دارد.
این موارد نشان میدهد التهاب شدید شده و نباید تاخیر ایجاد شود و مراجعه فوری لازم است.
روشهای تشخیص قطعی پروستاتیت توسط متخصص اورولوژی
برای اینکه پزشک به طور قطعی بفهمد پروستاتیت چیست و کدام نوع آن شما را درگیر کرده است، از مجموعهای از روشهای تشخیصی استفاده میکند.
معاینه فیزیکی (شامل معاینه رکتال دیجیتال – DRE)
پزشک ابتدا سابقه پزشکی شما را بررسی کرده و سوالاتی در مورد علائم میپرسد. سپس معاینه فیزیکی انجام میدهد که مهمترین بخش آن معاینه رکتال دیجیتال یا DRE است. در این روش، پزشک با انگشت از طریق مقعد پروستات را لمس میکند تا اندازه، شکل و قوام آن را بررسی کند.
آزمایش ادرار و کشت ادرار برای شناسایی باکتری
آزمایش ادرار برای بررسی وجود گلبولهای سفید و باکتری انجام میشود. برای تشخیص دقیقتر، ممکن است پزشک نمونه ادرار را قبل و بعد از ماساژ پروستات بگیرد. کشت ادرار نیز به شناسایی نوع باکتری عامل عفونت و انتخاب آنتیبیوتیک مناسب کمک میکند.
آزمایش خون و بررسی سطح PSA
سطح آنتیژن اختصاصی پروستات یا PSA اندازهگیری میشود. PSA پروتئینی است که توسط پروستات تولید میشود و سطح آن در هنگام التهاب پروستات افزایش مییابد. بالا بودن PSA لزوما به معنای سرطان نیست و این موضوع یکی از دلایلی است که باید بدانیم التهاب پروستات چیست و چه تاثیری بر آزمایشها دارد.
سونوگرافی و سایر تستهای تصویربرداری در موارد خاص
در موارد پیچیدهتر یا اگر پزشک به مشکلات دیگری مشکوک باشد؛ ممکن است از روشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی ترانسرکتال برای مشاهده دقیقتر پروستات استفاده کند. سیتی اسکن یا MRI نیز در شرایط خاص برای رد کردن سایر بیماریها کاربرد دارند.
اصول درمان پروستاتیت بر اساس نوع آن
درمان التهاب پروستات، کاملا به نوع آن بستگی دارد. یک رویکرد واحد برای همه بیماران وجود ندارد و پزشک بر اساس تشخیص قطعی بهترین مسیر درمانی را تعیین میکند.
درمان دارویی
برای پروستاتیت باکتریایی حاد و مزمن، آنتیبیوتیکها بسیار موثر هستند. دوره درمان، ممکن است از چند هفته تا چند ماه طول بکشد. داروهای آلفابلاکر، به شل شدن عضلات مثانه و پروستات کمک کرده و علائم ادراری را بهبود میبخشند. داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن نیز برای کاهش درد و التهاب تجویز میشوند.
فیزیوتراپی کف لگن (بهویژه برای سندرم درد مزمن لگنی)
برای بیمارانی که از سندرم درد مزمن لگنی رنج میبرند، فیزیوتراپی کف لگن میتواند بسیار موثر باشد. در این روش، فیزیوتراپیست با استفاده از تکنیکهای دستی و تمرینات خاص به بیمار کمک میکند تا عضلات سفت و دردناک کف لگن خود را شل و رها کند. این روش به کاهش درد و بهبود عملکرد ادراری کمک میکند.
تغییرات سبک زندگی و درمانهای خانگی
تغییرات سبک زندگی، نقش حمایتی در کنترل علائم دارد. حمام آب گرم، پرهیز از نشستنهای طولانی مدت و اجتناب از مصرف مواد غذایی و نوشیدنیهای محرک مانند کافئین، الکل و غذاهای پرادویه میتواند مفید باشد. با این حال، بسیار مهم است که بدانید درمانهای خانگی هرگز نباید جایگزین درمان پزشکی شوند. دست کم گرفتن بیماری و تکیه بر روشهای سنتی میتواند روند تشخیص را به تاخیر انداخته و حتی خطرساز باشد.
آیا پروستاتیت خطرناک است؟ اهمیت تشخیص و درمان به موقع
بسیاری از افراد با شنیدن نام این بیماری، نگران میشوند و میپرسند پروستاتیت چیست و آیا خطرناک است؟ پروستاتیت در اکثر موارد یک بیماری قابل مدیریت و درمان است و مستقیما زندگی فرد را تهدید نمیکند. با این حال اگر به موقع تشخیص داده و درمان نشود میتواند کیفیت زندگی را به شدت تحت تاثیر قرار دهد و منجر به عوارضی مانند آبسه پروستات، عفونت خونی یا مشکلات باروری شود.
برای اینکه بهتر بفهمید که پروستاتیت چیست، به دکتر فرشاد نامداری،فوق تخصص اورولوژی و بیماریهای دستگاههای ادراری در تهران، مراجعه کنید.
- شماره تلفنها: ۸۸۷۷۶۸۰۱, ۰۹۱۰۷۵۸۵۳۵۸
آدرس: تهران، خیابان ولیعصر عج، ۳۰۰متر پایین تر از ونک، بالاتر از پل همت، بن بست سیدالشهدا، ساختمان رهام، پلاک ۸، واحد ۱
منبع
