آندوسکوپی پروستات برای بیمارانی که از علائمی مانند تکرر ادرار، انسداد مجاری ادراری و کاهش جریان ادرار رنج میبرند، توصیه میشود. این روش جایگزین مناسبی برای جراحیهای باز بوده و به دلیل کاهش درد، دوره نقاهت کوتاهتر و کاهش خطر عوارض جانبی پروستات ، بهعنوان یک گزینه درمانی بسیار موثر مورد توجه بسیاری از افراد قرار گرفته است.
جراحی آندوسکوپی پروستات، به کمک دستگاههای مخصوص و دوربینهای پیشرفته انجام میشود که امکان مشاهده دقیق پروستات و حذف بخشهای اضافی را فراهم میکند. این روش نهتنها در درمان هایپرپلازی خوشخیم پروستات (BPH) بلکه در برخی موارد برای درمان سرطان پروستات نیز کاربرد دارد. بیمارانی که تحت این جراحی قرار میگیرند، معمولاً در مدت کوتاهی به فعالیتهای روزمره خود برمیگردند و نیاز به بستری طولانی مدت ندارند.
در این مقاله، مراحل انجام جراحی آندوسکوپی پروستات، مزایا، معایب، مراقبتهای بعد از عمل و عوارض احتمالی آن را بررسی خواهیم کرد تا با آگاهی بیشتری درباره این روش درمانی تصمیم بگیرید.
مراحل انجام جراحی لاپاروسکوپی پروستات
جراحی آندوسکوپی پروستات، یکی از روشهای درمان مشکلات مرتبط با پروستات است که در مراحل مختلفی انجام میشود؛ از جمله:
- دسترسی به پروستات
- برداشتن بافت پروستات
- اتصال مجدد مجرای ادرار و مثانه
- سایر اقدامات جراحی
در ادامه، هر یک از مراحل ذکر شده را با جزئیات بیشتری برای شما توضیح خواهیم داد.
برای مطالعه کامل علائم پروستات و راه های پیشگیری از آن کلیک کنید.
1. دسترسی به پروستات
در مرحله اول آندوسکوپی پروستات، جراح فضای رتروزیوس و غدد لنفاوی لگنی را مشخص میکند. این کار با برش فاسیای اندوپلویک و رباطهای پوبوپروستاتیک انجام میشود تا دسترسی به پروستات امکانپذیر شود. این مرحله بسیار مهم است، زیرا جراح باید ساختارهای بسیار مهم در اطراف پروستات را به دقت شناسایی کند.
2. برداشتن بافت پروستات
بعد از دسترسی به پروستات، مرحله برداشتن بافت شروع میشود. در این مرحله، بخشهای داخلی پروستات، گردن مثانه و بافتهای کناری پروستات که ممکن است مشکلساز باشند، برداشته میشوند. جراح با ایجاد برش دایرهای در مخاط مثانه، آدنوما (تومور خوشخیم) یا غده پروستات را خارج میکند. این فرایند کمک میکند تا انسداد مجرای ادرار برطرف شده و جریان ادرار به حالت طبیعی برگردد.
3. اتصال مجدد مجرای ادرار و مثانه
بعد از برداشتن پروستات، باید اتصال مجدد انجام شود. در این مرحله، جراح آناستوموز اورترووزیکال یعنی اتصال بین مجرای ادرار و مثانه را به صورت ضد آب انجام میدهد. این کار برای مطمئن شدن از اینکه ادرار نشتی ندارد و عملکرد دستگاه ادراری درست است، بسیار اهمیت دارد.
4. سایر اقدامات جراحی
بعد از اتصال مجدد، برخی اقدامات اضافی برای تکمیل جراحی انجام میشود؛ از جمله قرار دادن کاتتر در مثانه برای تخلیه ادرار، قرار دادن درن در فضای رتروزیوس برای جلوگیری از جمع شدن مایعات، انجام دیسکسیون (برداشتن) غدد لنفاوی و آزاد کردن دستههای عصبی از غده پروستات؛ همچنین، جراح باید اطمینان حاصل کند که مجرای ادرار به درستی شناسایی شده و مشکلی در مسیر خروجی ادرار وجود ندارد.
مزایا و معایب لاپاروسکوپی پروستات
آندوسکوپی پروستات به دلیل داشتن مزایایی مانند کاهش درد و بهبودی سریعتر، به عنوان بهترین روش در درمان این بیماری شناخته میشود؛ اما مانند هر شیوه جراحی دیگری، جراحی آندوسکوپی پروستات نیز معایب و عوارضی دارد که باید قبل از انتخاب این روش در نظر گرفته شود. مزایای آندوسکوپی پروستات عبارتاند از:
- کم تهاجمی بودن؛ بدون نیاز به برش جراحی بزرگ، درد کمتر و بهبودی سریعتر نسبت به روشهای سنتی.
- درمان مؤثر علائم BPH؛ بهتر شدن مشکلاتی مانند جریان ضعیف ادرار، تکرر ادرار و احتباس ادراری.
- عمل سرپایی؛ در بسیاری از موارد، بیمار در همان روز مرخص میشود.
- دید دقیق در حین جراحی؛ فناوری آندوسکوپی، دید مناسبی از پروستات ارائه میدهد و امکان برداشتن دقیق بافت را فراهم میکند.
- دسترسی زیاد؛ در اکثر مراکز درمانی در دسترس بوده و بهعنوان روش استاندارد برای BPH شناخته میشود.
یکی از معایب جراحی آندوسکوپی پروستات احتمال خونریزی است که ممکن است در حین عمل یا بعد از آن رخ دهد؛ همچنین، عفونتهای مجاری ادراری یکی دیگر از عوارض احتمالی این جراحی محسوب میشود که معمولاً با تجویز آنتیبیوتیک قابل درمان است.
از دیگر تأثیرات این روش میتوان به مشکلات عملکرد جنسی اشاره کرد که در برخی بیماران باعث بروز انزال رتروگراد میشود؛ در این حالت، منی به جای خروج از بدن، به داخل مثانه برمیگردد. بعد از جراحی، بیمار معمولاً نیاز به استفاده از کاتتر ادراری برای چند روز دارد تا روند تخلیه ادرار به درستی انجام شود. در جدول زیر، مزایا و معایب این شیوه را به طور خلاصه بیان میکنیم.
| مزایا | معایب |
| کم تهاجمی و بدون نیاز به برش بزرگ | احتمال خونریزی حین یا بعد از عمل |
| بهبود سریعتر نسبت به جراحی باز | خطر عفونت مجاری ادراری |
| کاهش علائم ادراری ناشی از BPH | احتمال بروز انزال رتروگراد |
| انجام سرپایی و مرخصی در همان روز | نیاز به کاتتر برای چند روز پس از جراحی |
| دید دقیق در حین جراحی برای برداشتن بهتر بافت | احتمال بروز عوارض نادر مانند سندرم TUR |
دوره نقاهت بعد از جراحی آندوسکوپی پروستات چقدر است؟
دوره نقاهت پس از جراحی آندوسکوپی پروستات، معمولاً بین ۳ تا ۴ هفته طول میکشد تا بیمار به طور کامل بهبود پیدا کند. بیشتر افراد میتوانند در این مدت فعالیتهای روزمره خود را انجام بدهند، اما رعایت مراقبتهای پس از عمل برای جلوگیری از عوارض بسیار مهم است.
در روزهای اول پس از آندوسکوپی پروستات، بیمار معمولاً ۱ تا ۲ روز در بیمارستان بستری میشود و ممکن است نیاز به استفاده از کاتتر ادراری برای چند روز داشته باشد تا از انسداد ادراری جلوگیری شود؛ همچنین، وجود مقداری خون در ادرار تا دو هفته پس از جراحی طبیعی است و بهمرورزمان کمتر میشود. برای بررسی وضعیت بهبودی و جلوگیری از عوارض احتمالی مانند عفونت یا مشکلات ادراری، بیمار باید به صورت منظم توسط پزشک متخصص خود معاینه شود.
جهت مطالعه اینکه علت بزرگ شدن پروستات چیست؟ و روش های درمان آن کدام است؟ کلیک کنید.
مراقبتهای بعد از جراحی پروستات به روش آندوسکوپیک
در روزهای اولیه بعد از جراحی آندوسکوپی پروستات، بیمار باید استراحت کافی داشته باشد و فعالیتهای سنگین انجام ندهد. پیادهرویهای کوتاه به بیشتر شدن قدرت بدنی کمک میکند، اما باید از بلند کردن اجسام سنگین و فعالیتهایی که به ناحیه بین مقعد و کیسه بیضه فشار وارد میکنند، پرهیز شود؛ همچنین، تا زمان برداشتن کاتتر و قطع داروهای مسکن، توصیه میشود رانندگی نکنید.
برای کاهش درد، توصیه میشود استامینوفن مصرف کنید. علاوه بر این، برای جلوگیری از یبوست، استفاده از نرمکنندههای مدفوع پیشنهاد میشود. مصرف آنتیبیوتیک نیز برای پیشگیری از عفونتهای مجاری ادراری اهمیت دارد. از نظر تغذیهای، نوشیدن مقدار زیادی آب به دفع بهتر مایعات از مثانه کمک کرده و خطر عفونت را کاهش میدهد.
برای جلوگیری از یبوست توصیه میشود غذاهای پر فیبر استفاده کنید، در حالی که نوشیدنیهایی مانند قهوه، نوشابه و الکل بهتر است تا زمان بهبودی کامل مصرف نشوند. فعالیتهای جنسی باید تا چهار تا شش هفته پس از آندوسکوپی پروستات متوقف شود.
همچنین، داروهایی مانند آسپرین و ایبوپروفن را باید با مشورت پزشک مصرف کنید. در صورتی که درد شکمی شدید و مقاوم به مسکن، یا علائم عفونت مانند سوزش هنگام ادرار، تب یا لرز بروز کند، باید سریع به پزشک مراجعه کنید.
عوارض احتمالی جراحی آندوسکوپی پروستات و راههای پیشگیری از آن
بعد از جراحی آندوسکوپی پروستات، ممکن است مشکلاتی برای بیمار به وجود بیاید؛ از جمله:
- خونریزی بعد از جراحی
- عفونتهای مجاری ادراری
- بیاختیاری ادرار
- اختلال نعوظ
- تنگی مجرای ادرار
در ادامه هر یک از مشکلات اشاره شده را به همراه راههای پیشگیری توضیح میدهیم.
1. خونریزی بعد از جراحی
یکی از عوارض شایع آندوسکوپی پروستات، خونریزی است که معمولاً در روزهای اولیه بعد از عمل مشاهده میشود. میزان خونریزی به شرایط بیمار و دقت جراح در کنترل عروق بستگی دارد. افرادی که داروهای رقیقکننده خون مانند آسپرین مصرف میکنند، بیشتر در معرض این عارضه قرار دارند. برای پیشگیری، داروهای رقیقکننده خون قبل از عمل را به طور صحیح مصرف شده و از تکنیکهای جراحی دقیق استفاده شود.
2. عفونتهای مجاری ادراری
به دلیل ورود ابزارهای جراحی به مجاری ادراری، احتمال بروز عفونتهای ادراری وجود دارد. این عفونتها ممکن است باعث سوزش هنگام ادرار، تب و تغییر رنگ ادرار شوند. برای پیشگیری، باید از آنتیبیوتیکهای پیشگیرانه، رعایت بهداشت و مصرف مایعات فراوان برای تخلیه منظم مثانه استفاده شود.
3. بیاختیاری ادرار
بعضی از بیماران بعد از آندوسکوپی پروستات دچار بیاختیاری ادرار میشوند. این مشکل ممکن است موقتی باشد و بعد از چند هفته خوب شود، اما در برخی موارد شدیدتر، میتواند به یک عارضه دائمی تبدیل شود. تمرینات تقویتکننده عضلات کف لگن مانند ورزش کگل میتواند به بهتر شدن کنترل ادرار کمک کند.
4. اختلال نعوظ
در مواردی، آسیب به اعصاب اطراف پروستات در طی جراحی میتواند باعث اختلال نعوظ شود. این عارضه معمولاً در پروستاتکتومی رادیکال شایعتر است. استفاده از تکنیکهای جراحی که باعث حفظ اعصاب ناحیه میشود، نقش مهمی در کاهش این خطر دارد. در برخی موارد، مصرف داروهای تقویتکننده عملکرد جنسی پس از جراحی توصیه میشود.
5. تنگی مجرای ادرار
بعضی بیماران بعد از جراحی دچار تنگی مجرای ادرار میشوند که به دلیل ایجاد بافت زخمی در محل جراحی است. این مشکل میتواند باعث اختلال در جریان ادرار و احساس تخلیه ناقص مثانه شود. برای پیشگیری، استفاده از تکنیکهای جراحی با حداقل آسیب به بافتها و پیگیریهای منظم پس از عمل بسیار مهم است.
میزان موفقیت جراحی پروستات به روش آندوسکوپیک چقدر است؟
بر اساس مطالعات پزشکی، حدود ۷۵ درصد از بیماران پس از جراحی آندوسکوپی پروستات، بهبود بسیار زیادی در علائم ادراری خود مشاهده میکنند؛ افزایش جریان ادرار و کم شدن مشکلات ذخیره مثانه از جمله این موارد هستند.
عوامل مؤثر بر میزان موفقیت جراحی عبارتاند از وضعیت کلی سلامت بیمار، اندازه پروستات، شدت علائم و وجود بیماریهای زمینهای مانند دیابت یا مشکلات کلیوی؛ همچنین، مهارت و تجربه جراح تأثیر زیادی بر نتیجه عمل دارد.
این جراحی به طور کلی ایمن محسوب میشود، ممکن است برخی عوارض مانند خونریزی، عفونت مجاری ادراری و بیاختیاری ادرار موقت رخ دهد، اما این مشکلات معمولاً با مراقبتهای مناسب مدیریت میشوند؛ به همین دلیل، انتخاب جراح ماهر و رعایت مراقبتهای پس از عمل، نقش مهمی در نتایج جراحی آندوسکوپی پروستات دارد.
جراحی آندوسکوپی پروستات چگونه انجام میشود؟
آندوسکوپی پروستات در مقایسه با جراحیهای سنتی، مزایای زیادی از جمله کاهش دوره نقاهت، خونریزی کمتر و بازگشت سریعتر بیمار به زندگی عادی دارد. جراحی آندوسکوپی پروستات با کمک ابزارهای دقیق و فناوریهای جدید، امکان برداشت بافت اضافی پروستات را بدون ایجاد برش باز دارد که این موضوع باعث کاهش عوارض جانبی و بیشتر شدن ایمنی بیمار میشود.
برای دریافت راهنماییهای لازم و استفاده از خدمات درمانی تخصصی، میتوانید با دکتر فرشاد نامداری، جراح و فوق تخصص کلیه، مجاری ادراری و ناباروری مردان، در ارتباط باشید. راههای ارتباطی:
- شماره تلفنها: ۸۸۷۷۶۸۰۱, ۰۹۱۰۷۵۸۵۳۵۸
- وبسایت: com
- آدرس: تهران، خیابان ولیعصر عج، ۳۰۰ متر پایینتر از ونک، بالاتر از پل همت، بنبست سیدالشهدا، ساختمان رهام، پلاک ۸، واحد ۱.
منابع:
https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/turp/about/pac-20384880
https://www.ccjm.org/content/90/12/745
https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/prostatectomy/about/pac-20385198
https://www.hopkinsmedicine.org/health/treatment-tests-and-therapies/radical-prostatectomy
