وقتی صحبت از ویروسی به نام HPV میشود، بسیاری آن را تنها یک عفونت گذرا میدانند؛ اما واقعیت این است که رابطه Hpv با سرطان دهانه رحم، بسیار جدیتر از آن چیزی است که اغلب تصور میشود. نوعی از این ویروس، با نامهای HPV-16 و HPV-18، مسئول اصلی سرطان دهانه رحم به خاطر hpv، در سراسر جهان شناخته شدهاند.
این نوعهای پرخطر، با ایجاد تغییرات سلولی در دهانه رحم، زمینه را برای رشد تدریجی سلولهای سرطانی فراهم میکنند؛ تغییری که در ابتدا خاموش و بدون علامت است؛ اما در طول زمان میتواند به سرطان منتهی شود. ویروس hpv و سرطان دهانه رحم، ارتباطی مستقیم دارند؛ به طوری که اکثر موارد سرطان دهانه رحم، ناشی از عفونت پایدار با همین ویروس هستند.
با این حال، همه عفونتها به سرطان ختم نمیشوند. اگر بدن نتواند این ویروس را از بین ببرد، سلولهای دهانه رحم دچار تغییرات غیرعادی میشوند که در صورت عدم پیگیری، به مرحله سرطان میرسند؛ بنابراین، در ادامه این مقاله از سایت دکتر نامداری، به بررسی شناخت رابطه Hpv با سرطان دهانه رحم که نه تنها جنبه علمی دارد؛ بلکه برای پیشگیری، واکسیناسیون و غربالگری بهموقع بسیار حیاتی است، میپردازیم.
ویروس HPV چه نقشی در سرطان دهانه رحم دارد؟
در بیشتر موارد، سیستم ایمنی بدن، میتواند ویروس HPV را در مدت یک تا دو سال از بین ببرد؛ اما مسئله، زمانی جدی میشود که نوع پرخطر ویروس، در سلولهای دهانه رحم باقی بماند. این نوع از عفونتها، میتوانند نظم طبیعی تقسیم سلولی را مختل کرده و زمینه را برای سرطان دهانه رحم به خاطر hpv فراهم کنند.
مطالعات اپیدمیولوژیک و دادههای زیستی مولکولی، رابطه Hpv با سرطان دهانه رحم را به طور قوی اثبات کردهاند. در واقع، تقریبا تمام موارد این سرطان، به عفونت با نوع پرخطر ویروس HPV مربوط میشود؛ به ویژه نوعهای 16 و 18 که در بیش از 70 درصد موارد سرطان دهانه رحم دیده شدهاند.
این ویروسها، با تولید پروتئینهایی مانند E6 و E7، عملکرد پروتئینهای کنترلکنندهی چرخهی سلولی مانند p53 و pRB را مختل کرده و سلولهای غیرطبیعی را از مسیر طبیعی مرگ سلولی، خارج میکنند. در چنین شرایطی، سلولهای آلوده به صورت غیر قابل کنترل تکثیر میشوند و اگر این روند متوقف نشود، ممکن است در نهایت، تودهای از سلولهای غیرطبیعی شکل بگیرد که همان تومور یا سرطان دهانه رحم به خاطر hpv است.
به همین دلیل، آگاهی از رابطه Hpv با سرطان دهانه رحم و بررسی مداوم سلامت دهانه رحم، مهمترین گام برای پیشگیری از یکی از شایعترین سرطانهای دستگاه تناسلی زنان است؛ چرا که ویروس hpv و سرطان دهانه رحم نه تنها از نظر آماری، بلکه از نظر بیولوژیکی نیز رابطهای مستقیم و خطرناک دارند.
کدام نوعهای HPV باعث سرطان دهانه رحم میشوند؟
انواع مختلفی از ویروس HPV وجود دارد؛ اما همه آنها به یک اندازه خطرناک نیستند. تشخیص ویروس hpv و نوع آن، اهمیت زیادی در ارزیابی خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم دارد؛ چرا که از میان بیش از 100 نوع ویروس HPV، دستکم 12 نوع آنها که به نام زیرگروههای پرخطر شناخته میشوند، به طور قطعی با احتمال بالای بروز سرطان دهانه رحم به خاطر hpv همراه هستند.
انواع اچ پی وی 16 و 18 منطبق با گزارش سازمان جهانی بهداشت، عامل اصلی بیشتر از هفتاد درصد ارتباط ویروس hpv و سرطان دهانه رحم در سطح جهان هستند. سایر انواع پرخطر، شامل HPV-31، 33، 35، 39، 45، 51، 52، 56، 58 و 59 بوده که بسته به منطقه جغرافیایی، شیوع متفاوتی دارند. نوع HPV-16، به ویژه خاصیت سرطانزایی بالاتری نسبت به دیگر انواع داشته و توانایی بیشتری، در ایجاد تغییرات سلولی ماندگار دارد.
مکانیسم شکلگیری رابطه Hpv با سرطان دهانه رحم، اینگونه است که عفونت ماندگار با یکی از انواع پرخطر ویروس، باعث ایجاد تغییرات پیش سرطانی در سلولهای دهانه رحم میشود. اگر این تغییرات، به موقع تشخیص داده نشوند، میتوانند به سرطان تبدیل گردند. از سوی دیگر، انواع کمخطر مانند HPV-6 و HPV-11، اغلب موجب زگیل تناسلی میشوند؛ اما با سرطان ارتباطی ندارند.
افرادی که در سنین پایین وارد روابط جنسی میشوند یا شرکای جنسی متعددی دارند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به انواع پرخطر HPV هستند؛ بنابراین، شناخت انواع پرخطر و انجام غربالگریهای منظم برای جلوگیری از سرطان دهانه رحم به خاطر hpv حیاتی است.
تشخیص قبل از ایجاد سرطان دهانه رحم
سرطان دهانه رحم به خاطر hpv، معمولا طی سالها و به آرامی شکل میگیرد؛ اما خوشبختانه، با ابزارهایی که در دسترس داریم، میتوان آن را بسیار زودتر از آنکه علائمی ایجاد کند یا جدی شود، شناسایی کرد. ویروس hpv و سرطان دهانه رحم، ارتباط تنگاتنگی دارند و همین موضوع اهمیت غربالگری زودهنگام را دوچندان میکند. هدف این غربالگریها، شناسایی تغییرات سلولی پیش سرطانی است که ممکن است به مرور به سرطان تبدیل شوند.
| روش غربالگری | نحوه انجام | مزایا |
| پاپ اسمیر | نمونهبرداری از سلولهای دهانه رحم و بررسی آنها زیر میکروسکوپ | روشی ارزان، سریع و در دسترس برای شناسایی سلولهای غیرطبیعی |
| تست HPV | بررسی وجود انواع پرخطر ویروس HPV در سلولهای دهانه رحم | شناسایی دقیق رابطه Hpv با سرطان دهانه رحم با تمرکز بر نوعهای 16 و 18 |
| تست ترکیبی | انجام همزمان پاپاسمیر و تست HPV | دقت بالا، پوشش همزمان سلولهای غیرعادی و ویروس HPV |
غربالگری منظم با پاپاسمیر و تست HPV، نه تنها جان افراد را نجات میدهد؛ بلکه امکان پیشگیری کامل از سرطان دهانه رحم به خاطر hpv را نیز فراهم میکند. اگر نتایج این تستها غیرطبیعی باشد، پزشک برای تشخیص دقیقتر از روشهایی مانند کولپوسکوپی، بیوپسی یا LEEP استفاده میکند.
آیا همه مبتلایان به HPV دچار سرطان دهانه رحم میشوند؟
در پاسخ باید گفت؛ خیر. لزوما همه افراد مبتلا به ویروس hpv، با سرطان دهانه رحم مواجه نمیشوند. هرچند، رابطه Hpv با سرطان دهانه رحم غیر قابل انکار است و این ویروس، عامل اصلی بیشتر موارد این سرطان به شمار میرود؛ اما اغلب عفونتهای HPV، بدون هیچ مشکلی از بین میروند و هرگز به مراحل خطرناک نمیرسند.
ویروس hpv و سرطان دهانه رحم، زمانی به هم گره میخورند که عفونت ناشی از انواع پرخطر این ویروس، مانند HPV 16 و 18، برای مدت طولانی در بدن باقی بماند. در این حالت، ممکن است سلولهای دهانه رحم دچار تغییرات غیرطبیعی شوند؛ اما حتی در این شرایط نیز، اگر این تغییرات به موقع شناسایی و درمان شوند، روند پیشرفت به سرطان متوقف خواهد شد.
بنابراین، سرطان دهانه رحم به خاطر hpv تنها در درصد محدودی از افراد ایجاد میشود که همزمان عوامل خطر دیگری، مانند ضعف سیستم ایمنی، سیگار کشیدن یا عدم غربالگری منظم نیز داشته باشند. در واقع، بیشتر افراد با داشتن سیستم ایمنی سالم، هرگز با عوارض جدی ناشی از HPV روبرو نمیشوند.
تزریق واکسن HPV، به منظور پیشگیری از ابتلا به سرطان دهانه رحم
با توجه به رابطه Hpv با سرطان دهانه رحم، پیشگیری از این بیماری، باید از طریق غربالگری منظم و واکسیناسیون انجام شود. انواع پرخطر ویروس HPV، مانند 16 و 18 از دلایل اصلی سرطان دهانه رحم به خاطر hpv هستند؛ اما خوشبختانه واکسن HPV با محافظت در برابر این انواع، میتواند مقاومت و ایمنی بدن را تا حد زیادی بالا ببرد.
بنابراین، تزریق واکسن HPV به ویژه پیش از شروع فعالیت جنسی، به عنوان یکی از موثرترین راهکارهای پیشگیری از سرطان دهانه رحم توصیه میشود. برای دریافت مشاوره تخصصی نسبت به تزریق این واکسن و خدمات درمانی به منظور جلوگیری از بروز سرطان دهانه رحم، میتوانید با دکتر فرشاد نامداری، به عنوان بهترین متخصص زگیل تناسلی، جراح و فوق تخصص کلیه، مجاری ادراری و ناباروری مردان در تهران، در ارتباط باشید.
- شمارههای تماس: ۸۸۷۷۶۸۰۱, ۰۹۱۰۷۵۸۵۳۵۸
- آدرس: تهران، خیابان ولیعصر عج، ۳۰۰متر پایین تر از ونک، بالاتر از پل همت، بن بست سیدالشهدا، در ساختمان رهام، پلاک ۸، واحد ۱
منبع
