هرنی اینگوینال چپ یا همان فتق کشاله ران چپ، یکی از شایعترین مشکلات جراحی است که در اثر بیرونزدگی بخشی از روده یا بافت شکمی از میان دیواره ضعیف عضلات ناحیه کشاله ران، ایجاد میشود. این عارضه، با نشانههایی مانند برجستگی قابل مشاهده در کشاله ران، احساس فشار یا سنگینی در این ناحیه و درد یا سوزش هنگام فعالیت، سرفه یا بلند کردن اجسام همراه است.
به همین دلیل، شناخت علائم هرنی اینگوینال چپ اهمیت زیادی در تشخیص زودهنگام دارد. از نظر پزشکی، علت فتق کشاله ران چپ میتواند مادرزادی باشد؛ یعنی به دلیل بسته نشدن کامل مجرای شکمی، در دوران جنینی، ایجاد شود یا در اثر ضعیف شدن تدریجی عضلات شکم در طول زندگی، بروز کند.
پزشک، معمولا با معاینه بالینی و بررسی شرححال بیمار، به تشخیص فتق کشاله ران چپ میرسد و در بسیاری موارد، نیاز به تصویربرداری نیست. با این حال، توجه به نشانهها و مراجعه به موقع، اصلیترین راه برای جلوگیری از عوارض هرنی اینگوینال چپ است. امروزه، بهترین و قطعیترین راهکار برای درمان هرنی اینگوینال چپ، انجام جراحی به روش باز یا لاپاراسکوپی است.
در این مطلب از سایت دکتر فرشاد نامداری، به بررسی علائم، علت، تشخیص و درمان هرنی اینگوینال چپ خواهیم پرداخت.
هرنی اینگوینال چپ چیست؟
هرنی اینگوینال چپ، نوعی بیرونزدگی در ناحیه کشاله ران است که بیشتر در مردان دیده میشود؛ اما در زنان هم، امکان بروز دارد. این فتق که به دلیل عبور احشا یا بافتهای شکمی از کانال اینگوینال در سمت چپ، ایجاد میشود، بهخودیخود برطرف نخواهد شد و در اکثر موارد، نیاز به مداخله پزشکی دارد.
یکی از ویژگیهای خاص فتق کشاله ران چپ، این است که شدت آن در طول روز، تغییر میکند؛ معمولا در حالت ایستاده یا هنگام فعالیت، برجستگی و فشار بیشتر میشود و در حالت خوابیده، ممکن است کمتر نمایان گردد. به همین دلیل، بسیاری از بیماران در مراحل ابتدایی، متوجه تغییرات واضحی نمیشوند و تشخیص هرنی اینگوینال چپ، به تعویق میافتد.
از نظر اپیدمیولوژیک، فتقهای اینگوینال در سمت راست شایعتر هستند؛ اما وقتی در سمت چپ ایجاد گردند، ممکن است دیرتر تشخیص داده شوند؛ زیرا بیماران، تصور میکنند درد یا برجستگی، مربوط به مشکلات گوارشی یا عضلانی است. همین موضوع، اهمیت توجه به علائم فتق کشاله ران چپ، برای تشخیص زودهنگام را دوچندان میکند.
همچنین، اگرچه برخی فتقها بدون علامت هستند؛ اما بیتوجهی به آن، میتواند زمینهساز عوارض فتق کشاله ران چپ باشد. با این وجود، مراجعه به جراح فتق برای تشخیص زودهنگام و درمان فتق کشاله ران چپ، ضروری است.
علائم هرنی اینگوینال چپ
همانطور که در بررسی هرنی اینگوینال راست هم دیده میشود، فتقهای کشاله ران، معمولا در ابتدا با نشانههای خفیف شروع شده و به مرور واضحتر میشوند. علائم هرنی اینگوینال چپ، شامل تغییرات ظاهری و احساسات ناخوشایند در ناحیه کشاله ران است که رایجترین آنها، به شرح زیر هستند.
علائم فتق کشاله ران چپ
بارزترین علائم فتق کشاله ران چپ، عبارتند از:
- وجود برآمدگی یا توده نرم در کشاله ران چپ که هنگام ایستادن، سرفه یا خم شدن، بیشتر نمایان شده و در حالت درازکش، کاهش مییابد.
- احساس فشار، سنگینی یا ضعف در ناحیه کشاله ران که پس از فعالیت بدنی یا بلند کردن اجسام سنگین، بیشتر بروز میکند.
- درد مبهم یا سوزش در کشاله ران که میتواند به ران یا ناحیه لگن انتشار پیدا کند.
- در مردان، گاهی تورم یا بزرگی بیضه سمت چپ در اثر ورود روده یا چربی به داخل کیسه بیضه نیز، دیده میشود.
- در کودکان، برآمدگی فتق هنگام گریه، سرفه یا دفع مدفوع، مشخصتر شده و ممکن است والدین، فقط در این شرایط متوجه آن گردند.
این نشانهها، اگرچه همیشه خطرناک نیستند؛ اما میتوانند زمینهساز بروز عوارض فتق کشاله ران چپ و حتی نیاز فوری به مداخله جراحی شوند.
علائم خطرناک هرنی اینگوینال چپ
گاهی اوقات، علائم فتق کشاله ران چپ، به مرحلهای میرسند که نشاندهنده وضعیت اورژانسی هستند. این حالت، به دلیل گیر افتادن یا خفگی روده در فتق رخ میدهد و نشانههای رایج آن، عبارتند از:
- درد ناگهانی، شدید و رو به افزایش در کشاله ران چپ.
- قرمز، بنفش یا تیره شدن رنگ برآمدگی فتق.
- تهوع، استفراغ و نفخ شدید شکم.
- تب و علائم عفونت عمومی.
- ناتوانی در دفع گاز یا مدفوع.
- عدم توانایی در برگرداندن برآمدگی به داخل شکم (فتق گیر افتاده)
بروز این علائم هرنی اینگوینال چپ، نشاندهنده یک اورژانس پزشکی است که نیاز به مراجعه فوری به جراح دارد؛ زیرا در غیر این صورت، احتمال انسداد روده و مرگ بافتی، بالا میرود.
علل و عوامل خطر ابتلا به فتق اینگوینال چپ
علت هرنی اینگوینال چپ میتواند ترکیبی از عوامل ژنتیکی، مادرزادی، محیطی و سبک زندگی باشد. شناخت دقیق این عوامل، علاوه بر کمک به تشخیص فتق کشاله ران چپ و پیشگیری، در انتخاب بهترین روش درمان هرنی اینگوینال چپ نیز نقش مهمی دارد.
عوامل ژنتیکی و مادرزادی موثر بر فتق کشاله ران چپ
در بسیاری از موارد، هرنی اینگوینال چپ، ریشه در ژنتیک و شرایط مادرزادی دارد. وقتی بافتهای همبند، به طور طبیعی ضعیفتر باشند، دیواره شکم در برابر فشارهای داخلی، توان کمتری دارد و احتمال بروز فتق بیشتر میشود. اختلالات ژنتیکی، مانند سندرم مارفان یا اهلرز –دانلوس نیز، نمونههایی هستند که با تضعیف بافتها، زمینهساز بروز فتق کشاله ران چپ میشوند.
همچنین، وجود یک بازشدگی مادرزادی در دیواره شکم از زمان تولد، اصلیترین علت هرنی اینگوینال چپ، به شمار میآید. این موضوع، خصوصا در نوزادانی که نارس به دنیا آمدهاند یا وزن کمی دارند، بیشتر مشاهده میشود؛ حتی بیماریهای خاصی، مانند فیبروز کیستیک، میتوانند به علت تغییر در بافتها، منجر به افزایش خطر ابتلا شوند.
در کنار این موارد، جنسیت نیز نقش مهمی دارد؛ به طوری که مردان، به دلیل ساختار کانال اینگوینال، بیشتر در معرض هرنی اینگوینال چپ قرار میگیرند.
عوامل محیطی و سبک زندگی
علاوه بر زمینههای ژنتیکی، عوامل محیطی و سبک زندگی نیز نقش مهمی در ایجاد هرنی اینگوینال چپ دارند. افزایش فشار داخل شکم، به دلیل عادتها یا شرایط خاص، یکی از مهمترین دلایل بروز فتق کشاله ران چپ است؛ برای مثال، سرفههای مزمن ناشی از سیگار یا بیماریهای ریوی مداوم، فشار زیادی بر دیواره شکم وارد میکنند. همین فشار، در یبوستهای طولانیمدت و زور زدن هنگام دفع نیز، وجود دارد و میتواند در نهایت، به تضعیف دیواره و بروز فتق منجر شود.
اضافه وزن و چاقی، از دیگر عوامل موثر بر علت فتق کشاله ران چپ هستند؛ زیرا بار زیادی بر روی عضلات و بافتهای شکمی وارد میکنند. سبک زندگی پرتحرک یا مشاغلی که نیاز به بلند کردن اجسام سنگین یا ایستادنهای طولانی دارند، احتمال بروز علائم هرنی اینگوینال چپ را بیشتر میکنند. در زنان باردار، فشار ناشی از رشد جنین، میتواند زمینهساز فتق باشد و در افرادی که سابقه جراحی شکم یا کشاله ران دارند، احتمال باز شدن نقاط ضعیف، بیشتر است.
همچنین، با افزایش سن، بافتها به طور طبیعی تحلیل میروند و این مسئله، خطر بروز و حتی عوارض هرنی اینگوینال چپ را افزایش میدهد.
عوارض هرنی اینگوینال چپ
در صورت عدم تشخیص به موقع و درمان هرنی اینگوینال چپ، عوارض و مشکلات زیر برای بیماران به وجود خواهند آمد:
| عوارض فتق کشاله ران چپ | توضیحات |
| گیر کردن فتق | در این حالت، محتویات فتق کشاله ران چپ، در دیواره شکم گیر کرده و دیگر به داخل شکم برنمیگردند. این وضعیت، با درد شدید، تهوع، استفراغ، یبوست یا ناتوانی در دفع گاز همراه است و میتواند منجر به انسداد روده شود. |
| خفگی فتق | از خطرناکترین عوارض هرنی اینگوینال چپ، اختناق فتق است که در آن، جریان خون به بخش گرفتار شده، متوقف میشود. در صورت عدم درمان فوری با جراحی، احتمال مرگ بافت و تهدید جانی وجود دارد. |
| انسداد روده | وقتی روده در محل فتق گیر میکند، عبور مواد غذایی و گاز متوقف شده و درد شکمی شدید، نفخ، تهوع و استفراغ را به همراه دارد. |
| بزرگ شدن تدریجی فتق | اگر فتق کشاله ران چپ درمان نگردد، به مرور زمان بزرگتر شده و در مردان، ممکن است وارد بیضه شود که تورم و درد اسکروتوم و تشدید علائم هرنی اینگوینال چپ را به دنبال خواهد داشت. |
پس از درمان هرنی اینگوینال چپ با عمل جراحی نیز، احتمال بروز مشکلاتی مانند درد مزمن، تجمع خون یا مایع (هماتوم و سروما)، عفونت، آسیب عصبی یا عود مجدد فتق وجود دارد؛ هرچند شیوع آنها، کمتر است.
تشخیص هرنی اینگوینال چپ
برای تشخیص هرنی اینگوینال چپ، پزشک ابتدا درباره علائم هرنی اینگوینال چپ مانند درد، احساس سنگینی یا وجود برآمدگی و نیز سابقه خانوادگی یا عوامل خطر، سؤال میکند؛ سپس، معاینهی بالینی با مشاهده و لمس کشاله ران در حالت ایستاده، شروع میشود. پزشک، معمولا از بیمار میخواهد سرفه یا زور بزند تا فشار شکمی، افزایش یافته و فتق واضحتر شود؛ همچنین، بررسی میکند که آیا برآمدگی به طور دستی، به داخل شکم برمیگردد یا خیر.
در برخی موارد، پزشک انگشت خود را وارد کیسه بیضه کرده و مسیر طناب اسپرماتیک را دنبال میکند تا وجود فتق کشاله ران چپ در حلقه اینگوینال، مشخص شود. اگر تشخیص هرنی اینگوینال چپ با معاینه، قطعی نباشد، سونوگرافی به کمک امواج صوتی تصویر دقیقی از بافتها ارائه میدهد؛ البته، در شرایط پیچیده یا زمانی که تشخیص فتق کشاله ران چپ با سایر بیماریها اشتباه گرفته شود، MRI یا CT scan توصیه میشود.
روش های درمان هرنی اینگوینال چپ
هرنی اینگوینال چپ، به صورت خودبهخود بهبود نمییابد و در بیشتر موارد، جراحی بهترین گزینه محسوب میشود. دو روش اصلی برای ترمیم این فتق وجود دارد: جراحی باز و جراحی لاپاروسکوپیک.
1- جراحی باز (Open Hernia Repair)
در این روش درمان هرنی اینگوینال چپ، جراح یک برش در کشاله ران ایجاد میکند تا به ناحیه فتق، دسترسی داشته باشد؛ سپس، بافت بیرونزده به جای اصلی خود برگردانده شده و دیواره ضعیف عضلانی، با بخیه و اغلب با استفاده از مش مصنوعی، تقویت میشود. این روش، دوره نقاهت طولانیتری نسبت به لاپاروسکوپی دارد؛ اما روشی مطمئن و استاندارد برای درمان فتق کشاله ران چپ محسوب میشود و نسبت به روش لاپاروسکوپی میزان عود پایین تر است.
2- جراحی لاپاروسکوپیک (Laparoscopic Hernia Repair)
جراحی لاپاروسکوپیک، یک تکنیک کمتهاجمی برای درمان هرنی اینگوینال چپ است که با چند برش کوچک در شکم انجام میشود. جراح با کمک دوربین (لاپاروسکوپ) و ابزارهای ظریف، فتق را به داخل شکم بازمیگرداند و دیواره ضعیف را با مش تقویت میکند. این روش، شامل درد کمتر بعد از عمل، بهبودی سریعتر و کاهش احتمال عفونت یا درد مزمن است.
3- مراقبتهای پس از جراحی هرنی اینگوینال چپ
رعایت نکات مراقبتی بعد از جراحی، نقش مهمی در روند بهبود و کاهش احتمال عود دارد. بیمار باید در روزهای اول، فعالیتهای سبک مانند پیادهروی کوتاه انجام دهد تا جریان خون و ترمیم زخم بهبود یابد.
در عین حال، بلند کردن اجسام سنگین یا انجام فعالیتهای شدید برای چند هفته، ممنوع است تا به ناحیه جراحی، فشار وارد نشود. تمیز و خشک نگه داشتن محل بخیهها، مصرف داروهای مسکن طبق دستور پزشک و حضور در جلسات پیگیری، از دیگر اقدامات ضروری محسوب میشود.
پیشگیری از هرنی اینگوینال چپ
برای کاهش خطر ابتلا به هرنی اینگوینال چپ، رعایت نکات سبک زندگی و تقویت عضلات شکم اهمیت زیادی دارد.
| اقدام مراقبتی | توضیحات |
| حفظ وزن سالم | کاهش فشار روی عضلات شکم و جلوگیری از ضعف دیواره شکمی |
| مصرف رژیم پر فیبر | جلوگیری از یبوست و فشار هنگام دفع |
| ترک سیگار | کاهش سرفه مزمن با کاهش فشار روی عضلات شکم |
| مصرف کافی آب | کمک به جلوگیری از یبوست و فشار اضافی روی شکم |
| خم شدن از زانوها | کاهش فشار بر روی شکم هنگام بلند کردن اجسام سنگین |
| اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین | کاهش ریسک ایجاد ضعف در دیواره شکم |
| تقویت عضلات مرکزی بدن | تمریناتی، مثل پلانک و بریج برای حمایت بهتر از دیواره شکمی |
| درمان مشکلات مزمن | درمان سرفه یا یبوست طولانیمدت، به منظور کم کردن فشار روی دیواره شکم |
با رعایت این نکات، میتوان احتمال بروز علائم فتق کشاله ران چپ را کاهش داد و سلامت دیواره شکمی را حفظ کرد.
فتق کشاله ران چپ را جدی بگیرید؛ پیشگیری و درمان، کلید سلامتی شما
با شناخت علل، علائم و رعایت روشهای پیشگیری، میتوان از بروز یا پیشرفت هرنی اینگوینال چپ، جلوگیری کرد. مراقبت بهموقع و اقدام درمانی مناسب، راهی مطمئن برای حفظ سلامت دیواره شکمی و کاهش عوارض است؛ از این رو، برای دریافت خدمات درمانی و مشاوره تخصصی، میتوانید به دکتر فرشاد نامداری، بهترین دکتر در زمینه فتق در تهران و دارنده رتبه دوم کشوری بورد تخصصی اورولوژی، مراجعه کنید.
- شماره تماس: 02188776801 _ 09107585358
- آدرس: تهران، خیابان ولیعصر (عج)، 300 متر پایینتر از ونک و بالاتر از پل همت، بن بست سیدالشهدا (ع)، ساختمان رهام، پلاک8، واحد 1
منابع
