اگر برایتان سوال پیش آمده که فتق اینگوینال چیست؟، باید بدانید که این عارضه، یکی از شایعترین انواع فتقها است که در ناحیه کشاله ران (مغبن) ایجاد میشود. در واقع، هرنی اینگوینال چیست؟ پرسشی است که بسیاری از افراد، در زمان مشاهده برآمدگی یا تورم در ناحیه پایین شکم یا کشاله ران، از خود میپرسند.
فتق اینگوینال، زمانی رخ میدهد که بخشی از روده یا بافتهای شکمی، از طریق یک نقطه ضعیف در دیواره شکم، به بیرون فشار آورده و به شکل برآمدگی قابل مشاهده در کشاله ران، ظاهر میشود. این برآمدگی، ممکن است بدون درد باشد؛ اما در بسیاری از موارد هنگام سرفه، خم شدن یا بلند کردن اجسام سنگین، احساس درد و فشار بیشتری ایجاد میکند.
اگرچه، فتق مغبنی در ابتدا خطرناک به نظر نمیرسد؛ اما بیتوجهی به آن، منجر به عوارض جدی مانند گیر افتادن یا انسداد روده خواهد شد. این عارضه، میتواند در هر سنی از نوزادان گرفته تا بزرگسالان بروز کند و در مردان، بسیار شایعتر از زنان است. عوامل مختلفی، مانند ضعف مادرزادی عضلات شکم، افزایش سن، فشار زیاد به شکم بر اثر یبوست مزمن، سرفههای طولانیمدت یا بلند کردن مداوم اجسام سنگین، در بروز این نوع فتق نقش دارند.
شناخت دقیق اینکه فتق مغبنی چیست؟ و چه علائمی دارد، به شما کمک میکند تا در صورت مشاهده نشانهها، به موقع به پزشک مراجعه کرده و از عوارض خطرناک آن پیشگیری کنید.
علائم و نشانههای فتق اینگوینال
اطلاع از علائم، به شما کمک میکند تا به موقع متوجه شوید فتق اینگوینال چیست؟ و چه زمانی نیاز به مراجعه به پزشک یا عمل فتق کشاله ران دارید. در بسیاری از موارد، اولین و شایعترین علامت، برآمدگی قابل مشاهده در ناحیه کشاله ران یا بالای استخوان شرمگاهی است که با سرفه، خم شدن یا بلند کردن اجسام سنگین، بیشتر نمایان میشود. دیگر علائم این عارضه، عبارتند از:
- احساس درد، سوزش یا کشیدگی در محل برآمدگی
- درد یا ناراحتی در کشاله ران، مخصوصا هنگام خم شدن، بلند کردن اجسام سنگین یا سرفه
- احساس سنگینی، فشار یا ضعف در کشاله ران
- گاهی تورم و درد اطراف بیضهها، زمانی که روده به داخل کیسه بیضه نزول کند، خصوصا در مردان
علائم فتق اینگوینال در کودکان نیز، عبارتند از:
- برآمدگی در کشاله ران یا کیسه بیضه با تشدید هنگام گریه، سرفه یا دفع مدفوع
- تحریکپذیری یا بیقراری کودک و کاهش اشتها
- تورم بیشتر هنگام ایستادن یا فعالیتهای بدنی در کودکان بزرگتر
گاهی، پاسخ به این پرسش که هرنی اینگوینال چیست؟ فقط تعریف یک برآمدگی ساده نیست؛ بلکه ممکن است به عارضه خطرناکتری تبدیل شود. اگر روده در فتق گیر بیفتد و جریان خون آن قطع گردد، وضعیت اورژانسی رخ میدهد که نیاز به جراحی فوری دارد.
در این شرایط، بیمار با درد شدید و ناگهانی در کشاله ران یا شکم، تهوع، استفراغ یا هر دو، برآمدگی قرمز، بنفش یا تیرهرنگ در ناحیه فتق، تب، تند شدن ضربان قلب و ناتوانی در دفع گاز یا مدفوع مواجه میشود.
علل و عوامل خطر بروز هرنی اینگوینال
اطلاع از علل و عوامل خطر بروز هرنی اینگوینال، برای درک بهتر اینکه فتق اینگوینال چیست؟ ضروری است؛ زیرا این بیماری، به دلیل ضعف یا باز بودن دیواره شکم ایجاد میشود و میتواند از بدو تولد، وجود داشته باشد یا در طول زندگی و بر اثر فشارهای مختلف به عضلات شکمی، ایجاد گردد. در واقع، پاسخ به پرسش هرنی اینگوینال چیست؟ ارتباط مستقیمی با شناخت علل و عوامل خطر و سپس، مراجعه زودهنگام به بهترین دکتر فتق دارد.
دلایل اصلی ایجاد فتق مغبنی
برخی افراد، با نقطه ضعیفی در دیواره شکمی متولد میشوند که بعدها، باعث بروز فتق خواهد شد؛ همچنین، عواملی مثل یبوست مزمن، زور زدن مکرر هنگام اجابت مزاج، سرفههای طولانیمدت یا بارداری، میتوانند فشار زیادی بر عضلات شکمی وارد کرده و زمینه فتق را فراهم سازند. با بالا رفتن سن، قدرت و انعطافپذیری عضلات شکم کاهش مییابد و احتمال بروز هرنی بیشتر میشود.
علاوه بر این، کارهایی که نیاز به بلند کردن اجسام سنگین، ایستادن طولانیمدت یا فعالیت بدنی شدید دارند، فشار مضاعفی به ناحیه مغبنی وارد خواهند کرد. سابقه عمل جراحی یا آسیبهای جدی شکمی، میتواند نقاط ضعیفی در دیواره شکم ایجاد کند. برخی افراد نیز، به طور ژنتیکی دچار ضعف در بافتهای همبند بوده و بیشتر مستعد بروز فتق مغبنی هستند.
افراد در معرض خطر فتق اینگوینال
افرادی که بیشتر از دیگران، در معرض خطر این بیماری قرار دارند، عبارتند از:
- مردان به دلیل تفاوتهای آناتومیکی
- افراد مسن با ضعف عضلات در اثر افزایش سن
- نوزادان نارس یا کموزن به دلیل تکامل نیافتن دیواره شکم
- داشتن سابقه خانوادگی
- ابتلا به یبوست و سرفه مزمن
- مصرف دخانیات هم با تضعیف بافتها و هم با ایجاد سرفههای طولانیمدت
- زنان بارداری با فشار ناشی از رشد جنین
- افرادی با مشاغل سنگین ( اجسام سنگینی جابهجا میکنند یا مدت طولانی سرپا هستند)
در نهایت، بازگشت یا عود فتق پس از جراحی، در شرایطی مانند رانندگی بعد از عمل فتق کشاله ران، یک عامل خطر مهم محسوب میشود.
انواع فتق اینگوینال
برای درک بهتر اینکه فتق اینگوینال چیست؟، باید بدانید که این عارضه، به دو نوع فتق مستقیم و غیرمستقیم، تقسیم میشود؛ علاوه بر این، هر دو نوع فتق، میتوانند با عوارضی مثل فتق گیر افتاده و فتق مختنق، همراه شوند.
شناخت انواع فتق، کمک میکند تا بدانید فتق مغبنی چیست؟ و چرا برخی از آنها، میتوانند تهدیدکننده زندگی باشند.
فتق مستقیم و غیرمستقیم
فتق اینگوینال مستقیم، زمانی رخ میدهد که بخشی از روده یا بافت شکمی، به طور مستقیم از ناحیه ضعیف دیواره شکم عبور کند. محل بروز آن، معمولا در بخش موسوم به مثلث هسلباخ (Hesselbach’s triangle) است و بیشتر، در مردان مسن دیده میشود؛ زیرا با بالا رفتن سن، عضلات شکم ضعیفتر میشوند.
در حالی که فتق اینگوینال غیر مستقیم که شایعتر نیز هست، زمانی ایجاد میشود که بافت یا روده از طریق حلقه اینگوینال (دهانه طبیعی کانال کشاله ران) وارد مسیر کیسه بیضه در مردان یا رباط گرد در زنان گردد. این نوع، منشا مادرزادی دارد و در صورتی رخ میدهد که مجرایی که در دوران جنینی باید بسته شود، همچنان باز بماند.
فتق گیر افتاده (Incarcerated)
در برخی موارد، پاسخ به پرسش فتق مغبنی چیست؟ به شرایط پیچیدهتر میرسد. فتق گیر افتاده، زمانی ایجاد میشود که برآمدگی فتق، دیگر قابل برگرداندن به داخل شکم نباشد. در این حالت، محتویات فتق (مثلا بخشی از روده) در کشاله ران گیر میکند. گرچه، این وضعیت همیشه اورژانسی نیست؛ اما اگر درمان نشود، میتواند به فتق مختنق منجر گردد.
فتق مختنق (Strangulated)
در پاسخ به سوال، خطرناکترین حالت هرنی اینگوینال چیست؟ باید گفت؛ زمانی که فتق به صورت مختنق درآید و خونرسانی به بخشی از روده یا بافتی که در فتق گیر افتاده، قطع شود. این وضعیت، میتواند باعث مرگ بافت (نکروز) و عفونت شدید شده و نیاز به جراحی اورژانسی داشته باشد. علائم آن نیز، شامل درد شدید، تهوع، استفراغ، تب و تغییر رنگ برآمدگی به قرمز یا بنفش است.
عوارض احتمالی عدم درمان فتق اینگوینال
شاید بپرسید که عوارض فتق اینگوینال چیست؟ و در صورت عدم درمان، چه مشکلاتی در پی خواهد داشت. پاسخ شما این است:
| عوارض فتق اینگوینال چیست؟ | توضیحات |
| فشار بر بافتهای مجاور | ایجاد درد و ناراحتی در کشاله ران و احتمال تورم در بیضهها (در مردان). |
| انسداد روده | گیر افتادن بخشی از روده در فتق و ایجاد یبوست، تهوع و درد شکمی. |
| اختناق روده | قطع جریان خون به روده گیر افتاده و خطر مرگ بافت (نیاز فوری به جراحی). |
| بزرگ شدن تدریجی | بزرگتر و دردناکتر شدن فتق درماننشده به مرور زمان. |
| کاهش کیفیت زندگی | محدود شدن فعالیتهای روزمره، احساس سنگینی و ناراحتی مداوم در کشاله ران. |
| خطر عفونت | خطر عفونت داخلی و تهدید حیات فرد در صورت مختنق شدن هرنی اینگوینال. |
درمان زودهنگام فتق، به منظور جلوگیری از عوارض آن، از اهمیت بالایی برخوردار است.
خطر فشار بر بافتهای مجاور
یکی از مهمترین عوارض فتق اینگوینال، فشار مداوم بر عضلات و بافتهای اطراف است. در مردان، این فشار میتواند باعث کشیدگی در ناحیه کیسه بیضه، درد مزمن و تورم شود. در واقع، عوارض عدم درمان فتق کشاله ران به مرور زمان شدت گرفته و حتی حرکت و فعالیتهای روزمره را محدود میکند.
انسداد یا آسیب روده
از جدیترین عوارض هرنی اینگوینال، میتوان به انسداد روده اشاره کرد. زمانی که بخشی از روده، در فتق گیر میافتد، عبور گاز و مدفوع مختل میشود و فرد دچار درد شدید، تهوع و استفراغ میگردد. اگر این وضعیت، به مرحله مختنق برسد، جریان خون روده قطع شده و خطر مرگ بافت و عفونت جدی، وجود دارد.
تشخیص هرنی اینگوینال
یکی از پرسشهای رایج بیماران این است که روشهای تشخیص فتق اینگوینال چیست؟ پاسخ ساده است. در اغلب موارد، معاینه بالینی کافی است؛ اما در برخی شرایط خاص، از روشهای تصویربرداری کمک گرفته میشود.
معاینه بالینی
پزشک، ابتدا با گرفتن شرححال از بیمار، درباره علائمی مثل درد، احساس سنگینی یا وجود برجستگی در کشاله ران، سوال میکند؛ سپس، در حالت ایستاده از بیمار میخواهد سرفه کرده یا زور بزند تا فشار شکمی بالا برود و فتق مغبنی، به شکل برآمدگی قابل لمس یا قابل مشاهده نمایان شود. در این مرحله، پزشک با لمس ناحیه کشاله ران، وجود یا عدم وجود فتق را بررسی میکند.
روشهای تصویربرداری (در صورت لزوم)
گاهی تشخیص، فقط با معاینه قطعی نمیشود. در این شرایط، از ابزارهای تصویربرداری دیگر استفاده خواهد شد:
- روش غیرتهاجمی سونوگرافی
- سی تی اسکن با دقت بالا
- ام آر ای برای تشخیص دقیق
- هرنیوگرافی
زمانی که معاینه بالینی، نتیجه واضحی نداشته باشد و در ورزشکارانی که بدون برآمدگی مشخص، فقط درد مبهم کشاله ران دارند، از این روشها استفاده میشود.
درمان فتق اینگوینال
در مطالعات تخصصی و بالینی برای تشخیص اینکه بهترین روش درمان فتق مغبنی چیست؟ روشهای زیر توصیه میشود.
رویکردهای جراحی برای ترمیم فتق
اگر فتق کوچک باشد و علائمی ایجاد نکند، در برخی موارد رویکرد انتظار و مراقبت توصیه میشود. با این حال، بیشتر فتقها به مرور زمان بزرگتر شده و برای جلوگیری از عوارضی آن، جراحی بهترین انتخاب است.
انواع روشهای جراحی (باز و لاپاراسکوپی)
در روش جراحی باز، جراح تحت بیحسی موضعی یا بیهوشی عمومی، برشی در ناحیه کشاله ران ایجاد کرده و بافت بیرونزده را به جای خود بازمیگرداند؛ سپس، دیواره شکم با بخیه یا مش مصنوعی، تقویت میکند تا خطر عود کاهش یابد. در مقابل، جراحی لاپاراسکوپی، روش کمتهاجمی است که با چند برش کوچک انجام میشود. جراح با استفاده از لاپاراسکوپ یا ابزار رباتیک، فتق را ترمیم و مش را در محل قرار میدهد.
جراحی لاپاراسکوپی، درد کمتر، جای زخم کوچکتر و بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره دارد و برای افرادی که سابقه جراحی فتق یا فتق دوطرفه دارند، انتخاب مناسبی است.
پیشگیری از فتق اینگوینال
اگرچه برخی از فتقهای مغبنی (مادرزادی)، از بدو تولد وجود دارند و قابل پیشگیری نیستند؛ اما در بسیاری از موارد، میتوان با تغییر سبک زندگی خطر بروز فتق اینگوینال چیست؟ یا عوارض آن را کاهش داد. اضافهوزن فشار زیادی به دیواره شکم وارد میکند و احتمال بروز فتق را افزایش میدهد؛ همچنین، هنگام جابهجایی اجسام سنگین، زانوها را خم کنید و با عضلات پا؛ اجسام را بلند کنید نه با کمر یا شکم.
مصرف فیبر کافی (میوه، سبزی، غلات کامل)، نوشیدن آب کافی و ورزش منظم، از زور زدن در دفع جلوگیری میکند و ترک سیگار، درمان سرفههای مزمن و تقویت عضلات شکم و مرکز بدن با ورزشهای مناسب نیز، به افزایش استحکام دیواره شکم میپردازند.
اهمیت درمان به موقع فتق اینگوینال چیست؟
شناخت اینکه فتق اینگوینال چیست؟ و آگاهی از علائم، عوارض و روشهای درمانی آن، به شما کمک میکند تا به موقع برای درمان اقدام کنید و با رعایت اصول پیشگیری و انتخاب رویکرد مناسب درمانی، خطر بروز مجدد را کاهش داد و کیفیت زندگی را بهبود بخشید.
برای این منظور، میتوانید با دکتر نامداری، بهترین متخصص اورولوژی و فتق کشاله ران در ارتباط باشید و خدمات مشاوره و درمانی مناسب را دریافت کنید.
- تماس با: ۸۸۷۷۶۸۰۱, ۰۹۱۰۷۵۸۵۳۵۸
- مراجعه حضوری: تهران، خیابان ولیعصر عج، ۳۰۰متر پایین تر از ونک، بالاتر از پل همت، بن بست سیدالشهدا، ساختمان رهام، پلاک ۸، واحد ۱
سوالات متداول
اهمیت درمان به موقع هرنی اینگوینال در چیست؟
درمان به موقع، از عوارض خطرناکی مانند انسداد روده، خفگی بافت و نیاز به جراحی اورژانسی پیشگیری میکند.
آیا فتق اینگوینال بدون جراحی درمان میشود؟
خیر؛ درمان قطعی فتق اینگوینال تنها با جراحی امکانپذیر است و روشهای دیگ، فقط به طور موقت علائم را کاهش میدهند.
منبع
www.mayoclinic.org
