برخی از انواع ویروس پاپیلومای انسانی(HPV)، میتوانند علاوه بر نواحی تناسلی، بافتهای دهان و حلق را نیز آلوده کنند و منجر به بروز مشکلاتی در این نواحی شوند. یکی از این مشکلات، زگیل تناسلی حلقی است که اغلب از طریق تماس جنسی دهانی یا حتی بوسه منتقل میشود. از آنجا که بسیاری از مبتلایان هیچ علامتی ندارند؛ ممکن است بدون آگاهی از بیماری خود، ویروس را به دیگران انتقال دهند.
زگیل دهانی، به شکل ضایعات خوشخیم در دهان ظاهر میشود و در برخی موارد نادر، میتواند زمینهساز سرطان حفره دهانی و گلو باشد. در بسیاری از موارد، زگیل تناسلی در دهان، به صورت برآمدگیهای کوچک زیر زبان یا در سایر نواحی دهان دیده میشود که به آن زگیل تناسلی زیر زبان، نیز میگویند؛ همچنین، گاهی این ضایعات، میتوانند به نواحی عمقیتری مانند حنجره گسترش یابند و باعث ایجاد زگیل تناسلی حنجره شوند.
با توجه به اینکه زگیل تناسلی حلقی، میتواند در طول زمان پیشرفت کند و حتی احتمال ابتلا به سرطان گلو را افزایش دهد، تشخیص و درمان به موقع آن، اهمیت فراوانی دارد؛ از این رو، در این مقاله از سایت دکتر نامداری، روشهای مختلف درمان و پیشگیری از این عارضه، بررسی خواهد شد.
زگیل دهانی چیست؟
ویروس HPV که به عنوان شایعترین عفونت مقاربتی در جهان شناخته میشود، بیش از 200 نوع مختلف دارد که حدود 40 نوع آن، میتوانند نواحی دهان، گلو و دستگاه تناسلی را آلوده کنند. اغلب افراد، پس از ورود ویروس به بدن، با کمک سیستم ایمنی خود موفق به پاکسازی آن میشوند؛ اما در 10 درصد از مردان و 3.6 درصد از زنان، عفونت در دهان باقی مانده و به شکل زگیل تناسلی حلقی ظاهر میشود.
در واقع زگیل دهانی، یکی از نشانههای همین ویروس در ناحیه دهان و حلق است که میتواند در برخی افراد، به مرور زمان باعث ایجاد تغییرات جدیتری شود. با وجود اینکه زگیل دهانی، خود به تنهایی سرطان محسوب نمیشود؛ اما برخی از انواع پرخطر ویروس، به ویژه نوع 16 میتوانند زمینهساز سرطان ناحیه انتهایی زبان و لوزهها شوند. با این حال، بیشتر افرادی که به زگیل تناسلی در دهان مبتلا میشوند، هرگز به سرطان مبتلا نخواهند شد.
زگیل تناسلی در دهان، میتواند در قسمتهای مختلف، از جمله زیر زبان به شکل زگیل تناسلی زیر زبان ظاهر شود یا حتی به بخشهای عمیقتری، مانند حنجره برسد که در این صورت به آن زگیل تناسلی حنجره گفته میشود.
منبع: NIH (National Cancer Institute)
“عفونت دهانی با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) که از طریق رابطه جنسی دهانی منتقل میشود، میتواند منجر به ایجاد ضایعاتی در دهان و گلو (اُروفارنکس) گردد. برخی از تیپهای HPV عامل اصلی سرطانهای ناحیه اوروفارنکس هستند.”
زگیل تناسلی حلقی چگونه ایجاد می شود؟
ایجاد این ضایعات فرآیندی تدریجی دارد که پس از تماس مستقیم با ویروس فعال آغاز میشود. در بسیاری از موارد، سیستم ایمنی بدن میتواند ویروس را در مراحل اولیه سرکوب کند، اما در صورت ضعف سیستم ایمنی یا بار ویروسی بالا، ویروس در بافت باقی مانده و منجر به ایجاد ضایعات مشهود میگردد. تصویربرداری بالینی یا مشاهده مستقیم توسط آندوسکوپهای ظریف، به متخصص کمک میکند تا ساختار عروقی این ضایعات را برای تشخیص اولیه ارزیابی کند.
انواع زگیل تناسلی دهانی
زگیل تناسلی دهانی، میتواند اشکال و انواع مختلفی داشته باشد که هر کدام توسط سویههای متفاوتی از ویروس HPV ایجاد میشوند. در میان انواع این ویروس، برخی تنها باعث ضایعات خوشخیم میشوند، در حالی که تعداد محدودی، میتوانند زمینهساز سرطان حلق و دهان باشند.
یکی از رایجترین انواع زگیل تناسلی در دهان، اسکواموس پاپیلوما(Squamous Papilloma) است که ظاهری شبیه گل کلم دارد و بیشتر توسط انواع 6 و 11 ویروس HPV ایجاد میشود. این زائدهها، معمولا بیخطر هستند؛ اما در برخی موارد ممکن است گسترش پیدا کرده و نیاز به درمان داشته باشند.
نوع دیگر، زگیل وولگاریس(Verruca Vulgaris) است که بیشتر به عنوان زگیل معمولی شناخته شده و به وسیله انواع 2 و 4 ویروس ایجاد میشود. هرچند این نوع زگیل تناسلی حلقی، بیشتر در پوست دیده شده است؛ ولی در برخی مواقع میتواند به نواحی دهان نیز سرایت کند.
کوندیلوما آکومیناتوم(Condyloma Acuminatum) که به عنوان زگیل تناسلی نیز شناخته میشود، میتواند از طریق تماس جنسی دهانی، به دهان منتقل گردد. این نوع زگیل دهانی، به شکل برجستگیهای کوچک به رنگ پوست یا کمی متفاوت از رنگ طبیعی مخاط ظاهر شده و معمولا، روی زبان، لثهها و دیگر قسمتهای دهان مشاهده میشوند.
“Oral HPV is common. Most oral HPV infections don’t cause any symptoms. In most cases, the immune system clears the infection before it causes any problems.”
(عفونت HPV دهانی شایع است. بیشتر این عفونتها علائمی ایجاد نمیکنند. در اکثر موارد، سیستم ایمنی بدن قبل از ایجاد هرگونه مشکلی، عفونت را پاکسازی میکند.) – منبع: Mayo Clinic
به طور کلی، زگیلهای ناشی از HPV میتوانند اشکال مختلفی داشته باشند که یکی از انواع آن، زگیل تناسلی مسطح است که در مقایسه با سایر انواع، ظاهر صافتر و کمتر برجستهای دارد.
تفاوت پاپیلومای دهانی با سایر ضایعات حلقی
پاپیلومای سنگفرشی که ناشی از HPV است، ویژگیهای متمایزی دارد که آن را از ضایعاتی مانند فیبرومهای تروماتیک (ناشی از گاز گرفتن زبان یا گونه) جدا میکند. پاپیلومهای ویروسی معمولاً بافت نرمتر و ظاهری شبیه به گلکلم دارند، در حالی که فیبرومها اغلب سفت و دارای پایه پهن هستند. تشخیص افتراقی در اینجا کلیدی است، زیرا درمان اشتباه ضایعات غیرویروسی با روشهای تهاجمی میتواند عوارض ناخواستهای ایجاد کند.
نقش ویروس HPV در ایجاد ضایعات دهانی
ویروس HPV دارای بیش از ۱۰۰ تیپ است که تنها برخی از آنها میل ترکیبی با مخاط حلق دارند. در حالی که تیپهای ۶ و ۱۱ مسئول بخش بزرگی از زگیلهای تناسلی و دهانی کمخطر هستند، تیپهای ۱۶ و ۱۸ به عنوان تیپهای پرخطر شناخته میشوند که پتانسیل ایجاد تغییرات سلولی بدخیم را دارند. درک این تفاوت، نقش اصلی را در پروتکل درمانی پزشک ایفا میکند.
| شاخص | پاپیلومای ناشی از HPV | سایر ضایعات (مانند فیبروم) |
|---|---|---|
| عامل ایجاد | ویروس HPV | تروما یا تحریک مزمن |
| ظاهر | شبیه گلکلم/زائده انگشتی | صاف، سفت و یکپارچه |
| خطر بدخیمی | متغیر (بسته به تیپ ویروس) | بسیار ناچیز |
علائم زگیل تناسلی حلقی
بسیاری از افراد مبتلا به زگیل تناسلی حلقی، ممکن است هیچ علامت واضحی نداشته باشند. با این حال، برخی از علائم خاص این عارضه که میتوانند نشاندهنده وجود زگیل تناسلی در دهان یا گلو باشند؛ عبارتند از:
- احساس وجود توده یا جسم خارجی در گلو
- گلودرد مداوم بیش از 2 تا 3 هفتهای
- سرفه مزمن یا همراه با خون
- دشواری یا درد هنگام بلع غذا
- تغییر یا گرفتگی صدا با بیش از 3 تا 4 هفته تداوم
- تورم یا درد در ناحیه فک و گردن
- بزرگ شدن غدد لنفاوی در گردن
- کاهش وزن بدون علت مشخص
- بیحسی در دهان یا لبها
- درد گوش یا انتشار درد به سمت گوش
- ظاهر شدن برآمدگیهای کوچک و گلکلمی در داخل دهان، گلو یا زیر زبان
- تغییر رنگ لوزهها(قرمز، سفید یا تیرهتر از رنگ طبیعی)
- مشکلات تنفسی و تغییرات شدید در صدا در صورت گسترس ویروس به حنجره
برای ارزیابی و درمان صحیح انواع مختلف زگیل تناسلی حلقی، بهتر است با دکتر درمان زگیل تناسلی مشورت کنید تا بهترین روش درمانی بر اساس نوع ضایعه شما، انتخاب گردد.
علل ابتلا به زگیل دهانی
برخی از علل انتقال زگیل تناسلی حلقی و گسترش این بیماری، به شرح زیر هستند:
رابطه جنسی دهانی
اصلیترین راه انتقال زگیل تناسلی حلقی، تماس جنسی دهانی با فرد آلوده به ویروس HPV است. در این حالت، ذرات ویروس موجود در ترشحات مخاطی یا بزاق فرد آلوده، میتوانند از طریق زخمها یا خراشهای کوچک در دهان یا گلو، وارد بدن فرد سالم شوند و زمینه ابتلا به زگیل تناسلی در دهان را فراهم کنند.
بوسیدن عمیق
تماس مستقیم دهان با دهان از طریق بوسیدن عمیق نیز، میتواند یکی از راههای انتقال ویروس باشد. اگر یکی از طرفین، دچار زگیل دهانی بوده و دیگری، دچار زخمهای کوچک یا التهاب در دهان یا زبان باشد، احتمال انتقال ویروس بیشتر میشود.
تماس با نواحی تناسلی آلوده
در بسیاری از موارد، ویروس HPV، از طریق تماس مستقیم دهان با نواحی تناسلی آلوده، وارد مخاط دهان میشود. این مسیر انتقال، میتواند باعث بروز زگیل تناسلی حلقی و گسترش آن، به نواحی داخلی حلق و حنجره گردد.
ضعف سیستم ایمنی
افرادی که سیستم ایمنی ضعیفتری دارند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به زگیل دهانی و سایر انواع HPV قرار میگیرند. ضعف ایمنی، باعث میشود بدن نتواند به خوبی در مقابل ویروس مقاومت کند و عفونت، به صورت پایدار باقی بماند.
مصرف دخانیات و الکل
مصرف سیگار و نوشیدنیهای الکلی، یکی از عوامل مهمی است که احتمال انتقال و ماندگاری ویروس را افزایش میدهد. این مواد، میتوانند باعث آسیب به بافتهای مخاطی دهان و گلو شده و محیط مناسبی برای ورود زگیل دهانی ایجاد کنند.
تعدد شرکای جنسی
داشتن شرکای جنسی متعدد خطر ابتلا به زگیل تناسلی در دهان را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد؛ چرا که احتمال تماس با افراد آلوده، در این شرایط بیشتر است.
پیشگیری از زگیل تناسلی حلقی
پیشگیری از زگیل تناسلی حلقی، نقش بسیار مهمی در کاهش خطر ابتلا به انواع عوارض مرتبط با ویروس HPV دارد.
| روش پیشگیری | توضیحات |
| واکسیناسیون | واکسن HPV، به طور قابل توجهی خطر ابتلا به زگیل دهانی را کاهش میدهد؛ همچنین، از ابتلا به انواع پرخطر HPV که ممکن است باعث سرطان گلو، دهانه رحم، واژن، مقعد و آلت تناسلی شوند، جلوگیری میکند. توصیه میشود واکسیناسیون در سن 11 یا 12 سالگی انجام شود و تا سن 26 سالگی ادامه یابد. |
| روابط جنسی ایمن | پرهیز از روابط جنسی پرخطر و استفاده از محافظ در تماسهای جنسی دهانی، میتواند از انتقال ویروس به دهان و گلو جلوگیری کند. |
| شرکای جنسی کمتر | هرچه تعداد شرکای جنسی کمتر باشد، احتمال مواجهه با ویروس HPV و زگیل تناسلی حلقی، کاهش مییابد. |
| پرهیز از مصرف دخانیات و الکل | کاهش مصرف این مواد، به سلامت کلی دهان و گلو و کاهش زمینه برای عفونت و پایداری ویروس HPV، کمک میکند. |
| تقویت سیستم ایمنی بدن | داشتن سبک زندگی سالم، تغذیه مناسب، ورزش منظم و کنترل استرس، میتواند سیستم ایمنی را تقویت کند و بدن را در مقابله با عفونت HPV یاری دهد. |
رعایت این روشهای پیشگیری، علاوه بر کاهش خطر ابتلا به زگیل دهانی، در پیشگیری از سایر سرطانهای مرتبط با HPV نیز موثر است.
راههای انتقال زگیل تناسلی به ناحیه حلق و دهان
انتقال ویروس به ناحیه حلقی عمدتاً از طریق تماس مستقیم پوست با مخاط در حین رابطه جنسی دهانی صورت میگیرد. ویروس HPV برای بقا نیاز به سلولهای زنده اپیتلیال دارد و کوچکترین خراش در مخاط دهان میتواند دروازه ورود ویروس به بافت زیرین باشد. شواهد نشان میدهد که حتی بدون وجود ضایعات مشهود در شریک جنسی، انتقال ویروس همچنان ممکن است رخ دهد.
عوامل افزایشدهنده احتمال انتقال شامل موارد زیر است:
- داشتن شرکای جنسی متعدد.
- وجود زخمهای باز یا التهاب در ناحیه لثه و دهان.
- سرکوب سیستم ایمنی بدن (ناشی از بیماریهای زمینهای).
- استعمال دخانیات که باعث تضعیف مخاط دهان و تسهیل نفوذ ویروس میشود.
تشخیص زگیل تناسلی در حلق
زگیل تناسلی حلقی، به دلیل ماهیت بیعلامت خود، در بسیاری از موارد به سختی شناسایی میشود. در معاینات روتین، پزشک ممکن است هنگام بررسی ناحیه دهان، گلو و حلق، ضایعات مشکوک مربوط به زگیل دهانی را مشاهده کند. در این مرحله، سابقه پزشکی بیمار و هرگونه علائمی مانند درد گلو، تغییر صدا یا وجود برآمدگی در دهان و گلو، مورد بررسی قرار میگیرد.
برای تشخیص دقیق، پزشک ممکن است نمونهای از بافت ناحیه مشکوک بردارد و آن را در آزمایشگاه، از نظر وجود سلولهای سرطانی و نوع ویروس HPV مورد بررسی قرار دهد. اگر پزشک، به وجود ضایعات بزرگتر یا توده مشکوک در گلو و حلق مشکوک شود؛ ممکن است آزمایشهای تصویربرداری مانند سیتیاسکن و MRI سروگردن، PET اسکن و رادیوگرافی قفسه سینه را نیز تجویز کند.
درمان زگیل دهانی
ویروس HPV طی 1 تا 2 سال خودبهخود از بین میرود و مشکلات جدی ایجاد نمیکند؛ با این حال، در برخی موارد ممکن است، ضایعاتی مانند زگیل تناسلی حلقی نیاز به مداخله درمانی داشته باشند.
جراحی
در مواردی که زگیل دهانی به شکل ضایعات قابل مشاهده در دهان یا گلو ظاهر میشود، پزشک ممکن است اقدام به برداشت آنها از طریق جراحی کند. این روش، اغلب برای ضایعات بزرگتر یا مقاوم به سایر درمانها به کار میرود.
کرایوتراپی
در این روش درمانی، زگیل تناسلی در دهان به ویژه ضایعات کوچکتر، با استفاده از سرمای شدید منجمد و تخریب میشود. این روش، کم تهاجمی بوده و دوره نقاهت کوتاهی دارد.
تزریق اینترفرون آلفا-2ب(Interferon alfa-2B Injection)
برای برخی بیماران که ضایعات مقاوم دارند، پزشک ممکن است تزریق داروی اینترفرون آلفا-2ب را پیشنهاد دهد. این دارو، با تحریک سیستم ایمنی بدن به مقابله با ویروس HPV کمک کرده و روند بهبودی زگیل تناسلی حلقی را تسریع میکند.
درمان زگیل تناسلی حلقی با دارو گیاهی، شدنی است؟
درمان قطعی و علمی برای زگیل تناسلی حلقی، با داروهای گیاهی اثبات نشده است. برخی گیاهان دارویی، مانند چای سبز، سیر و روغن درخت چای به دلیل خواص ضدویروسی به عنوان درمانهای مکمل مطرح میشوند؛ اما شواهد کافی برای اثربخشی قطعی آنها در رفع زگیل دهانی و زائدهها وجود ندارد. در صورت مشاهده علائم، مراجعه به پزشک و استفاده از درمانهای پزشکی، بهترین و مطمئنترین روش برای کنترل بیماری است.
درمان زگیل دهانی در طب سنتی
برخی روشهای طب سنتی، مانند مصرف سیر، زنجبیل یا گیاهان ضدویروس، ممکن است در تقویت سیستم ایمنی بدن و کاهش التهاب مفید باشند؛ اما شواهد علمی کافی برای اثربخشی مستقیم آنها در درمان زگیل تناسلی حلقی وجود ندارد. با توجه به ماهیت ویروسی بیماری، استفاده از طب سنتی، باید صرفا به عنوان درمان کمکی و تحت نظر پزشک صورت گیرد تا از پیشرفت بیماری جلوگیری شود.
اهمیت مراجعه به پزشک متخصص برای درمان زگیل تناسلی حلقی
با توجه به اینکه زگیل تناسلی حلقی، میتواند بدون علامت ظاهر شود و در برخی موارد، به عوارض جدی مانند سرطانهای حلق و دهان منجر میشود، مراجعه به پزشک متخصص برای تشخیص و درمان به موقع، اهمیت بالایی دارد؛ از این رو، برای دریافت بهترین خدمات درمانی، میتوانید با دکتر فرشاد نامداری، متخصص درمان زگیل تناسلی و بهترین جراح و فوق تخصص کلیه، مجاری ادراری و ناباروری مردان، در ارتباط باشید.
- شمارههای تماس: ۸۸۷۷۶۸۰۱, ۰۹۱۰۷۵۸۵۳۵۸
- آدرس: تهران، خیابان ولیعصر عج، ۳۰۰متر پایین تر از ونک، بالاتر از پل همت، بن بست سیدالشهدا، در ساختمان رهام، پلاک ۸، واحد ۱
سوالات متداول در مورد زگیل حلقی
۱. آیا زگیل تناسلی در حلق همیشه نشاندهنده HPV پرخطر است؟
خیر، بسیاری از زگیلهای حلقی ناشی از تیپهای ۶ و ۱۱ هستند که کمخطر محسوب میشوند، اما برای تشخیص دقیق نیاز به تست PCR است.
۲. آیا تست PCR برای تشخیص زگیل دهانی ضروری است؟
بسیار توصیه میشود، زیرا تنها راه شناسایی قطعی تیپ ویروس و ارزیابی ریسکهای آینده است.
۳. آیا زگیل حلقی از طریق بوسیدن منتقل میشود؟
احتمال انتقال از طریق بوسیدن عمیق وجود دارد، اگرچه شایعترین راه انتقال رابطه جنسی دهانی است.
۴. کدام متخصص برای درمان زگیل حلقی مناسب است؟
متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) برای ضایعات حلق و متخصص اورولوژی برای بررسیهای مرتبط با ویروس HPV.
۵. آیا درمان زگیل حلقی با درمان زگیل تناسلی متفاوت است؟
بله، به دلیل تفاوت در ساختار بافتی و حساسیت مخاط گلو، روشهای درمانی باید با دقت بسیار بیشتری انجام شوند.
۶. آیا واکسن گارداسیل تاثیری بر زگیلهای ایجاد شده دارد؟
خیر، واکسن نقش پیشگیرانه دارد و برای درمان ضایعات موجود مؤثر نیست.
۷. احتمال سرطانی شدن زگیلهای دهانی چقدر است؟
بسته به تیپ ویروس متفاوت است؛ در صورت وجود تیپهای پرخطر و عدم درمان، ریسک افزایش مییابد.
۸. آیا زگیل حلقی میتواند خودبهخود از بین برود؟
بله، سیستم ایمنی برخی افراد میتواند ویروس را دفع کند، اما تکیه بر این اتفاق بدون نظارت پزشکی توصیه نمیشود.
منبع
