عمل ارکیوپکسی (Orchiopexy) یا ارکیوپکسی یک روش جراحی است که برای درمان بیضه نزول نکرده، در کودکان و بزرگسالان استفاده میشود. بیضه نزول نکرده وضعیتی است که در آن، یکی یا هر دو بیضه در زمان تولد بهطور کامل به داخل کیسه بیضه منتقل نشدهاند و در داخل شکم یا نواحی دیگر باقی ماندهاند. این مشکل معمولاً در نوزادان نارس یا نوزادان با وزن کم هنگام تولد مشاهده میشود؛ اما ممکن است در سنین بالاتر نیز تشخیص داده شود.
اگر میخواهید با انواع بیماری بیضه و درمان انحصاری هرکدام از آن ها آشنا شوید و همچنین با مقایسه صفرتاصدی موارد تشخیص بیضه سالم و ناسالم, خود را از هر بیماری بیضه مصون نگه دارید , کلیک کنید.
اگر بیضه بهموقع به داخل کیسه بیضه منتقل نشود، موجب مشکلاتی مانند ناباروری، افزایش خطر ابتلا به سرطان بیضه و سایر عوارض شود. در این مقاله، به بررسی کامل عمل ارکیوپکسی در بزرگسالان، علل و عوامل خطر، نحوه انجام این جراحی، مراقبتهای پس از عمل و نتایج آن خواهیم پرداخت تا دید بازتری در مورد این عمل داشته باشید.
علل نزول نکردن بیضه در کودکان و بزرگسالان
علل نزول نکردن بیضه در کودکان و بزرگسالان به دلایل مختلفی مربوط میشود. در حالت طبیعی، بیضهها در دوران جنینی در داخل شکم تشکیل میشوند و به تدریج از طریق کانال مغبنی به داخل کیسه بیضه منتقل میشوند. با این حال، برخی از عوامل میتوانند باعث اختلال در این فرآیند شوند. در ادامه به برخی از مهمترین علل نزول نکردن بیضه در کودکان و بزرگسالان اشاره میکنیم.
عوامل ژنتیکی و هورمونی
در بسیاری از موارد، اختلالات هورمونی و ژنتیکی عامل اصلی نزول نکردن بیضه هستند. عدم تعادل در هورمونهای جنسی، بهخصوص تستوسترون، باعث اختلال در حرکت بیضهها به سمت کیسه بیضه میشود. برخی از ناهنجاریهای ژنتیکی مانند سندرم کلاینفلتر نیز باعث ظهور این مشکل میشوند.
عوامل محیطی و بارداری
شرایط محیطی که مادر در دوران بارداری تجربه میکند، تأثیر زیادی بر نزول بیضه جنین دارد. عواملی مانند مصرف الکل، سیگار کشیدن، استفاده از برخی داروها و قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی مضر در ایجاد این مشکل نقش بسزایی دارند؛ همچنین بیماریهای مادر در دوران بارداری، مانند دیابت، نیز ریسک عدم نزول بیضه را افزایش میدهد.
نوزادان نارس و وزن کم هنگام تولد
بیضه نزول نکرده بیشتر در نوزادان نارس مشاهده میشود. چون این نوزادان فرصت کافی برای تکمیل فرآیند نزول بیضهها ندارند، احتمال بیشتری وجود دارد که بیضهها در مسیر خود به کیسه بیضه باقی بمانند؛ همچنین نوزادانی که وزن کمتری در هنگام تولد دارند نیز، بیشتر در معرض این مشکل هستند.
اختلالات ساختاری
برخی مشکلات ساختاری در کانال مغبنی یا عضلات ناحیه شکم مانع از نزول بیضهها میشوند. برای مثال، انسداد در کانال مغبنی یا ضعیف بودن عضلات دیواره شکم باعث جلوگیری از حرکت بیضه به سمت کیسه بیضه میشود.
شناخت علل نزول نکردن بیضه به درک بهتر این مشکل و اتخاذ روشهای درمانی مناسب کمک کننده است. این عوامل همچنین میتوانند تعیینکننده زمان و نیاز به انجام عمل ارکیوپکسی باشند.
منتظر چه هستید؟ اگر هنوز به دنبال جواب کامل درباره علت جمع شدن بیضه به سمت بالا هستید کلیک کنید و صفرتاصد علل نزول نکردن بیضه را بخوانید.
چه زمانی نیاز به جراحی ارکیوپکسی است؟
تصمیمگیری در مورد زمان انجام جراحی ارکیوپکسی به عوامل مختلفی بستگی دارد که شامل سن بیمار، وضعیت بیضه نزول نکرده و خطرات و عوارض احتمالی ناشی از عدم درمان است. برخی افراد نیز برای اینکه نمیدانند جراحی بیضه نزول نکرده چقدر طول میکشد و دوران نقاهت آن چه مدت خواهد بود از انجام این جراحی ممانعت میکنند. در ادامه، به مواردی که در آنها نیاز به انجام عمل ارکیوپکسی در بزرگسالان و کودکان ضروری میشود، اشاره خواهیم کرد.
بیضه نزول نکرده در نوزادان و کودکان
در اکثر موارد، اگر بیضه تا سن ۶ ماهگی بهطور طبیعی به داخل کیسه بیضه منتقل نشده باشد، احتمال نزول خودبهخودی آن بسیار کم میشود؛ بنابراین عمل ارکیوپکسی معمولاً برای نوزادانی که پس از این سن همچنان بیضه نزول نکرده دارند، توصیه میشود. بهترین زمان برای انجام این جراحی بین ۶ تا ۱۲ ماهگی است؛ زیرا تأخیر در درمان میتواند باعث افزایش خطر ابتلا به ناباروری و عوارضی از این قبیل در آینده شود.
خطر پیچش بیضه (تورشن)
بیضه نزول نکرده در موقعیتی غیرطبیعی قرار دارد که آن را در معرض خطر پیچش (تورشن) قرار میدهد. پیچش بیضه یک وضعیت اورژانسی است که در آن خونرسانی به بیضه قطع میشود و منجر به آسیب دائمی به بافت بیضه میشود. انجام عمل ارکیوپکسی بلافاصله این خطر را از بین میبرد.
برای دسترسی به مطالب ویژه و جزئیات دقیق درباره تورشن بیضه و راهکارهای نوین درمان آن , کلیک کنید.
خطر ابتلا به سرطان بیضه
بیضه نزول نکرده با افزایش خطر ابتلا به سرطان بیضه مرتبط است. این خطر در صورت عدم درمان، بهویژه در افرادی که بیضه در داخل شکم یا کانال مغبنی باقی مانده است، افزایش مییابد. عمل ارکیوپکسی در بزرگسالان نه تنها به کاهش این خطر کمک میکند؛ بلکه امکان معاینه منظم بیضه را نیز فراهم میسازد.
بهبود عملکرد باروری
یکی از مهمترین دلایل انجام ارکیوپکسی، حفظ و بهبود عملکرد باروری در آینده است. بیضه نزول نکردهای که بهموقع درمان نشود، ممکن است به بافتهای تولیدکننده اسپرم آسیب برساند و در نتیجه بر باروری فرد در بزرگسالی تأثیر منفی بگذارد؛ بنابراین انجام جراحی در سنین پایین شانس حفظ باروری را افزایش میدهد.
بیضههای نزول نکرده در بزرگسالان
در برخی موارد، مردان بزرگسال نیز ممکن است بیضه نزول نکرده داشته باشند که از کودکی درمان نشده است. در این صورت، عمل ارکیوپکسی همچنان توصیه میشود، بهویژه اگر فرد در معرض خطر پیچش بیضه یا سرطان باشد. اگرچه تأثیر جراحی بر باروری در این سنین کمتر است؛ اما بههرحال جراحی به کاهش عوارض احتمالی در ادامه زندگی کمک قابل توجهی میکند.
در مجموع، عمل ارکیوپکسی در بزرگسالان و خردسالان در زمانی که بیضه نزول نکرده بهصورت خودبهخودی به کیسه بیضه منتقل نشده باشد، ضروری است. هرچند هر مورد نیاز به ارزیابی فردی دارد؛ اما انجام این جراحی در زمان مناسب از بروز عوارض طولانیمدت جلوگیری کرده و به حفظ سلامت و عملکرد بیضهها کمک میکند.
نحوه انجام جراحی ارکیوپکسی
جراحی ارکیوپکسی تحت بیهوشی عمومی انجام میشود و بسته به موقعیت بیضه و پیچیدگی هر مورد، ممکن است از روشهای مختلفی استفاده شود؛ همچنین دانستن این موضوع که جراحی بیضه نزول نکرده چقدر طول میکشد، به روش مورد استفاده توسط پزشک و میزان پیچیدگی عمل متغیر است.
نقش مراقبت های بعد از عمل بیضه نزول نکرده را، اصلا نباید پس از این جراحی دست کم بگیرید؛ زیرا مراقبتهای پس از جراحی، درصد قابل توجهی در موفقیت انجام جراحی ارکیوپکسی مؤثر است. در ادامه، مراحل اصلی انجام عمل ارکیوپکسی را بررسی میکنیم؛ همچنین به مراقبتهای لازم پس از این جراحی نیز اشاره خواهیم کرد.
آمادهسازی بیمار
بیمار برای جراحی تحت بیهوشی عمومی قرار میگیرد تا در طول عمل هیچگونه دردی احساس نکند. سپس ناحیه جراحی ضدعفونی میشود تا خطر عفونت کاهش یابد. معمولاً قبل از عمل، بیمار از مصرف غذا و مایعات منع میشود، تا از عوارض احتمالی بیهوشی جلوگیری شود.
ایجاد برشهای جراحی
جراح با ایجاد برشی کوچک در ناحیه کشاله ران (کانال مغبنی)، به بیضه نزول نکرده دسترسی پیدا میکند. اگر بیضه در داخل شکم قرار داشته باشد، ممکن است نیاز به انجام برشهای بیشتری باشد تا جراح بتواند به بیضه دسترسی پیدا کند. در برخی موارد، جراحی بهصورت لاپاراسکوپی انجام میشود که نیاز به برشهای کوچکتری دارد.
انتقال بیضه به کیسه بیضه
پس از دسترسی به بیضه، جراح با دقت بیضه را از موقعیت فعلیاش آزاد میکند. سپس با ایجاد برشی کوچک در کیسه بیضه، بیضه به داخل آن منتقل میشود. در این مرحله، جراح نیاز دارد تا از روشهای خاصی برای کشش بافتهای اطراف استفاده کند، تا بیضه بهراحتی به محل مناسب برسد.
ثابت کردن بیضه در محل مناسب
پس از انتقال بیضه به داخل کیسه بیضه، جراح آن را در محل مناسب ثابت میکند. این کار با استفاده از بخیههای قابل جذب انجام میشود، تا بیضه در جایگاه خود باقی بماند و از حرکت و چرخش آن جلوگیری شود.
بستن برشهای جراحی
پس از اطمینان از قرارگیری صحیح بیضه و ثابت بودن آن، جراح برشهای جراحی را با بخیههای قابل جذب میبندد. در صورت انجام جراحی لاپاراسکوپی، برشهای کوچکتری ایجاد شده و زمان بهبودی بیمار کوتاهتر خواهد بود.
پایان جراحی و مراقبتهای اولیه
پس از پایان جراحی، بیمار به اتاق بهبودی منتقل میشود تا تحت نظر تیم پزشکی قرار گیرد. معمولاً بیمار پس از چند ساعت از اتاق بهبودی به بخش عادی منتقل شده و در اکثر موارد میتواند در همان روز یا روز بعد از بیمارستان مرخص شود.
مراقبت های بعد از عمل بیضه نزول نکرده
پس از جراحی، پزشک دستورالعملهایی برای مراقبتهای بعد از عمل ارائه میدهد. مراقبت های بعد از عمل بیضه نزول نکرده شامل استراحت کافی، پرهیز از فعالیتهای سنگین و مصرف داروهای تجویز شده برای کنترل درد و جلوگیری از عفونت میشود.
روش لاپاراسکوپی در ارکیوپکسی
در برخی موارد، بهویژه زمانی که بیضه در داخل شکم قرار دارد، از روش لاپاراسکوپی برای انجام عمل ارکیوپکسی استفاده میشود. در این روش، یک دوربین کوچک از طریق برشی در شکم وارد میشود و تصاویر بهطور مستقیم روی یک مانیتور نمایش داده میشود. سپس ابزارهای جراحی از طریق برشهای کوچکتر وارد میشوند و جراحی با دقت بیشتری انجام میشود.
این روش مزیتهایی مانند بهبودی سریعتر، درد کمتر و جای زخم کوچکتر دارد. عمل ارکیوپکسی در بزرگسالان معمولاً با موفقیت بالایی همراه است و در صورت انجام صحیح، بیضه را بهطور دائم در کیسه بیضه تثبیت میکند.
جراحی بیضه نزول نکرده چقدر طول میکشد
مدت زمان جراحی بیضه نزول نکرده (ارکیوپکسی) معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه است؛ اما این زمان بسته به شرایط خاص هر بیمار و محل قرارگیری بیضه متفاوت است. اگر بیضه نزدیک به کیسه بیضه قرار داشته باشد، جراحی سریعتر انجام میشود؛ اما در مواردی که بیضه در داخل شکم یا در موقعیتهای بالاتری قرار دارد، ممکن است زمان جراحی طولانیتر شود. اگر جراحی بهصورت لاپاراسکوپی انجام شود، مدت زمان عمل ممکن است کمی بیشتر باشد. بهطور کلی، عمل ارکیوپکسی یک جراحی نسبتاً کوتاه و کمتهاجمی است و بیشتر بیماران در همان روز جراحی یا یک روز پس از آن از بیمارستان مرخص میشوند.
منابع:
https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/17297-orchiopexy
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/undescended-testicle/diagnosis-treatment/drc-20352000
