برای درمان ورم کلیه جنین در شکم مادر باید ابتدا بدانید این بیماری چیست؟ هیدرونفروز یا ورم کلیه جنین عارضهای است که در رحم مادر رخ داده و در آن کلیههای جنین پر از ادرار شده و بزرگتر از حد طبیعی میشود. ورم کلیه علل متعددی دارد. البته هیدرونفروز در افراد بزرگسال نیز مشاهده میشود.
اما دلایل متورم شدن کلیه افراد بزرگسال کاملاً با علل بزرگ شدن کلیه نوزادان تفاوت دارد و روشهای درمان هیدرونفروز این دو گروه سنی نیز یکسان نمیباشد.
از هر سیصد نفر یک تن با مشکل ورم یک کلیه مواجه میشود و از هر ۶۰۰ نفر یک تن با مشکل ورم هر دو کلیه روبرو میشود.نوزادان مبتلا به هیدرونفروز یا ممکن است قبل از تولد (قبل از تولد) یا بعد از تولد (پس از زایمان) تشخیص داده شوند.
برای بسیاری از نوزادان، این وضعیت درست قبل یا بعد از تولد نوزاد از بین میرود. تورم کلیه که بعد از تولد نوزاد وجود دارد ممکن است نشانهای از وجود مشکل کلیه در نوزاد باشد.
البته در بزرگسالان هم به صورت هیدرونفروز خفیف رخ می دهد. همچنین ممکن است نشانهای از مشکل در حالب یا مثانه کودک باشد. این مشکلات میتواند منجر به عفونت یا سایر مشکلات کلیوی در نوزاد شود.
بیشتر بدانید: برای کسب دانش بیشتر در مورد اینکه هیدرونفروز چیست و آیا ایا هیدرونفروز کلیه خطرناک است؟ کلیک کنید.
علائم هیدرونفروز کلیه (علائم ورم کلیه در نوزادان)
در جنین و نوزادان مبتلا به هیدونفروز معمولاً علائم انگشت شماری مشاهده میشود یا اصلاً هیچ گونه علائم ورم کلیه در نوزادان بروز نمییابد. علائم زیر در کودکان بزرگ تر مبتلا به موارد متوسط تا شدید عارضه دیده میشود:
- درد در کمر و پهلو
- خون در ادرار
کودکان بزرگتر همچنین به عفونت مجرای ادرار نیز مبتلا میشوند که معمولاً با علائم زیر همراه است:
| تکرر ادرار: احساس نیاز مداوم به دفع ادرار | بروز حس درد و سوزش هنگام ادرار کردن |
| خونآلود بودن یا عدم شفافیت و کدر بودن ادرار | بروز تب در فرد بیمار |
| بروز حالت تهوع و استفراغ در فرد بیمار | |
در صورت بروز هر یک از این علائم لازم است برای درمان ورم کلیه جنین در شکم مادر هر چه سریعتر به متخصص اورولوژی مراجعه گردد.
شماره تماس جهت دریافت اطلاعات بیشتر ۰۲۱۸۸۷۷۶۸۰۱ میباشد.
هیدرونفروز کلیه
منظور از هیدرونفروز بزرگ شدن بیش از حد کلیهها یا سرریز شدن ادرار است. دلیل ورم کلیه جنین پسر علل متفاوتی دارد که در بسیاری از آنها هیچ آسیبی به کلیهها وارد نمیشود، هرچند بعضی موارد هیدرونفروز کلیه با بروز نقص در عملکرد کلیه همراه میباشد.
ورم کلیه ممکن است یک کلیه (یک طرفه) یا هر دو کلیه (دوطرفه) فرد را درگیر کند. به طور تقریبی نیمی از موارد هیدرونفروز به خودی خود برطرف میشود.
علل بروز هیدرونفروز کلیه
هیدرونفروز پی آمد انسداد بخشی از مجرای ادرار یا برگشت (رفلاکس) ادرار یعنی جریان رو به بالای ادرار از مثانه به سمت کلیهها است. در بعضی موارد ورم کلیه از رشد غیرطبیعی یا شکلگیری نابه هنجار کلیهها نشأت رفته و ارتباطی با برگشت ادراری یا انسداد مجاری ادراری ندارد.
چند علت ژنتیکی یا ارثی نیز برای بزرگ شدن کلیه وجود دارد و گاهی همراه با عارضههای دیگر در نوزاد مشاهده میشود.
انواع هیدرونفروز
هیدرونفروز به سه نوع اصلی تقسیمبندی میشود:
برگشت وزیکویورترالبه جای آن که ادرار به روانی از کلیهها به سمت مثانه حرکت کند، به سمت بالا و به طرف حالب یعنی لوله متصل کننده کلیهها به مثانه برمیگردد. |
انسداد یا گرفتگی
|
هیدرونفروز بدون دلیل مشخص (ایدیوپاتیک)در این حالت هیچ علت مشخصی برای بروز هیدرونفروز کلیه وجود ندارد و عارضه معمولاً خود به خود قبل یا بعد از به دنیا آمدن جنین برطرف میشود. |
تشخیص هیدرونفروز کلیه جنین
بزرگ شدن کلیه جنین حین سونوگرافی بارداری مشخص میشود و معمولاً حدود چهار ماهگی تشخیص داده میشود. پزشک شکل کلیههای نوزاد را هنگام سونوگرافی بررسی میکند، مقدار مایع آمنیوتیک در رحم مادر را میسنجد و عامل انسداد مجرای ادرار را نیز مشاهده میکند.
درجه بندی شدت هیدرونفروز و اهمیت آن
ورم کلیه از صفر تا چهار درجهبندی میشود، درجه صفر یعنی عدم وجود مشکل ورم کلیه و چهار یعنی ورم شدید کلیه. درجهبندی هیدرونفروز به پزشک کمک میکند تا روش درمانی مناسب را با توجه به علت اصلی بزرگ شدن کلیه انتخاب کند و پیشآگهی بیماری را تعیین کند.
درجات شدیدتر هیدرونفروز کلیه جنین نیاز به نظارت دقیقتر و مستمر متخصص اورولوژی کودکان دارد. برای مثال هیدرونفروز درجه سه و چهار، بدون وجود مشکل برگشت وزیکورترال، معمولاً به اسکن کلیه نیاز دارد.
مطالعه بیشتر: برای اطلاعات بیشتر از اینکه برای کلیه درد چی بخوریم بهتر است و از چه مواد غذایی باید اجتناب کرد؟ کلیک کنید.
روش های تشخیص هیدرونفروز کلیه جنین
آزمایشهای متعددی به منظور تعیین علت هیدرونفروز کلیه انجام میشود. بعضی آزمایشها بر روی نمونه خون گرفته شده از نوزاد انجام میشود و بعضی عکسهای رادیولوژی خاصی است.
غالباً سونوگرافی نوزاد، تقریباً شبیه سونوگرافی دوران بارداری، به منظور بررسی اندازه، شکل و محل کلیهها انجام میشود. سیستویورتروگرافی تخلیهای آزمایش دیگری است که از طریق قرار دادن سوندی کوچک در مثانه انجام میشود.
در این روش تشخیصی محلول خاصی قطره قطره از راه سوند وارد بدن میشود.
که در رادیولوژی مشخص میشود و با توجه به آن میتوان برگشت ادرار به کلیهها و شدت مشکل را تشخیص داد. برگشت ادرار به کلیهها رفلاکس وزیکویورترال یا به اختصار VUR نامیده میشود که ممکن است خفیف، متوسط یا شدید باشد.
برگشت ادراری و هیدرونفروز گاهی از درجات متفاوتی از کارافتادگی کلیهها نشأت میگیرد. اگر بررسی عملکرد کلیهها لازم باشد، آزمایش خاصی به نام اسکن کلیه انجام میشود. در اسکن کلیه مشخص میشود که کلیهها چطور عمل تصفیه را انجام میدهند و مواد زائد را از بدن دفع میکنند.
درمان ورم کلیه جنین در شکم مادر
هیدرونفروز کلیه با توجه به وضعیت خاص هر نوزاد درمان میشود. متخصص نوزادان، متخصص اورولوژی و متخصص نفرولوژی طرح درمانی مناسب را با همکاری یکدیگر تهیه میکنند.
اکثر نوزادان دچار مشکل ورم کلیه برای پیشگیری از عفونت یا درمان آن آنتیبیوتیک دریافت میکنند.البته در این بین عدهای نیاز به درمانهای دیگری مانند جراحی دارند.
مطالعه بیشتر: برای کسب اطلاعات بیشتر در این خصوص که چرا کلیه ورم میکند و علت بزرگ شدن کلیه ها، کلیک کنید.
علاوه بر درمان باید به تغذیه نوزاد نیز توجه شود، گاهی اوقات رژیم غذایی خاصی با هدف بهبود رشد نوزاد تجویز میشود. همچنین روشهای مختلفی برای درمان ورم کلیه جنین در شکم مادر وجود دارد که در ادامه تک تک موارد مورد بررسی قرار میگیرد:
مدیریت در دوران بارداری
سونوگرافی در تقریباً تمام موارد هیدرونفروز کلیه جنین قبل از تولد تنها روش درمان ورم کلیه جنین در شکم مادر است که انجام آن در دوران بارداری ضرورت دارد.
انسداد شدید هر دو کلیه جنین و حجم بسیار کم مایع آمنیوتیک به ندرت دیده میشود. مداخله و درمان زودهنگام گاهی برای این گروه از کودکان توصیه میشود. اکثر موارد ورم کلیه جنین تأثیری بر بارداری نداشته و زایمان بدون مشکل انجام میشود.
کنترل هیدرونفروز
کنترل سریالی با سونوگرافی یکی از راههای پایش هیدرونفروز جنینی می باشد. در این روش، باید در دوران بارداری به طور منظم بررسی شود تا پزشک متوجه تشدید شدن احتمالی عارضه شده و مقدار مایع آمنیوتیک را برآورد کند.
در کنار این متخصص اورلوژی اطفال نیز در جلسات معاینه بارداری حاضر میشود .و نتیجه سونوگرافی جنین را بررسی میکند.
متخصص اورولوژی روشهای ارزیابی و درمان پس از تولد نوزاد را به والدین توضیح میدهد. زایمان زودهنگام معمولاً ضرورتی ندارد و نوزاد در زمان مقرر و پس از طی شدن کامل دوران بارداری متولد میشود.
ورم کلیه ضرورتی را برای استفاده از روش سزارین ایجاد نمیکند.البته در موارد نادر در صورت بسیار کم بودن مایع آمنیوتیک در رحم مداخله در دوران بارداری ضرورت مییابد.
اگر جان نوزاد در خطر باشد، پزشک شانت یا لوله را در سوزن بزرگی قرار میدهد، سپس آن را وارد شکم میکند و آن را مستقیماً وارد مثانه بزرگ شده نوزاد میکند.
هدف پزشک از شانتگذاری این است که ادرار جمع شده و گیر افتاده در مثانه تخلیه و وارد کیسه آمنیوتیک شود. عملهای جراحی بیشتری پس از تولد نوزاد به منظور محافظت از کلیهها و کمک به تخلیه مثانه انجام میشود.
تأثیر ورم کلیه بر سلامت نوزاد در دوران بارداری و پس از تولد
اگر نوزاد مبتلا به هیدرونفروز کلیه به جراحی نیاز داشته باشد، عمل جراحی برای رفع مشکل بلافاصله پس از تولد نوزاد یا مدتی پس از مرخص شدن اولیه مادر و نوزاد از بیمارستان انجام میشود.
برای این منظور، متخصص اورولوژی کودکان پیشآگهی و اهمیت درمان نوزاد مبتلا به هیدرونفروز کلیه را به والدین اطلاع داده و بهترین طرح درمانی مناسب را تهیه میکند.
برای انجام درمان ورم کلیه جنین در شکم مادر میتوان از تجارب درمانی بیماران قبلی بهره گرفت. همچنین در این زمینه میتوان از تجارب جناب آقای دکتر فرشاد نامداری جراح و فوق تخصص کلیه و مجاری ادراری و ناباروری مردان با سابقه بیش از 15 سال جراحی موفق در این زمینه کمک گرفت.
دکتر فـرشاد نامداری، عضو هیئتعلمی دانشگاه علوم پزشکی و حائز رتبه دوم بورد کشوری تخصصی اورولوژی میباشد. ایشان دانشآموخته و دستیار ممتاز دانشکده علوم پزشکی تهران میباشند. با بهرهگیری از دانش و تجربه ایشان میتوان بهخوبی از درمان ورم کلیه جنین در شکم مادر اطمینان حاصل کرد.
سوالات متداول درمان ورم کلیه جنین در شکم مادر
1- ععلائم ورم کلیه در نوزادان چیست؟
درد در کمر و پهلو، خون در ادرار، بروز حس درد و سوزش هنگام ادرار کردن، خون آلود بودن یا عدم شفافیت و کدر بودن ادرار
2- روش های تشخیص هیدرونفروز کلیه جنین چیست؟
آزمایشهای متعددی به منظور تعیین علت هیدرونفروز کلیه انجام میشود. بعضی آزمایشها بر روی نمونه خون گرفته شده از نوزاد انجام میشود و بعضی عکسهای رادیولوژی خاصی است. غالباً سونوگرافی نوزاد، تقریباً شبیه سونوگرافی دوران بارداری، به منظور بررسی اندازه، شکل و محل کلیهها انجام میشود.
منبع مقاله:
https://dcr.wv.gov/services/Juvenile%20Services/Pages/Aftercare-Information.aspx
https://myhealth.alberta.ca/Health/aftercareinformation/pages/condition
